IPB

( | )

> Zasady

Pami?tajcie o zasadach.
Znajdziecie je wszystkie klikaj?c na link:

http://www.amazonki.net/noweforum/index.php?showtopic=92

Najwa?niejsze:
-przed zadaniem pytania sprawdzi? w archiwum czy temat nie by? ju? poruszany. Do tego s?u?y funkcja Szukaj.
-postaraj si? wybra? odpowiedni dzia? do tre?ci postu
-
nazwy tematów nieodpowiadaj?ce tre?ci w nich zawartych b?d? zmieniane.
-
Posty piszemy w sposób przemy?lany - to nie jest chat i macie czas na sformu?owanie czytelnej wypowiedzi. Staramy si? pisa? po polsku. Je?li co? chcemy doda?, a nie ma jeszcze do naszego posta komentarza innego u?ytkownika, u?ywamy opcji EDYTUJ


Dzi?kuje bardzo za uszanowanie zasad.


Klikaj?c na poni?szy link znajdziecie archiwalne tematy z dzia?u:LECZENIE

http://www.amazonki.net/forum1/index.php?board=4.0

 
Reply to this topicStart new topic
> Poradnik pacjenta, "od A do ?"
V
b.angel
14.04.2008, 22:14
#1


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



(Wskazówki dla chorych leczonych

w placówkach onkologicznych)



„?eby zobaczy? t?cz?

Trzeba przeczeka? burz?”

(Dolly Parton)



Wa?ne uwagi na “dzie? dobry”



Nale?y pami?ta? o zmianie priorytetów. Celem nadrz?dnym staje si? powrót do zdrowia i ?ycia, dlatego nale?y my?le? nie tylko o tym co jest “dzi?”, ale i o tym, co ma by? za wiele lat. Nale?y zgodzi? si? na cen?, jak? nierzadko przychodzi zap?aci? za wyleczenie (amputacje, stopnie, przej?ciowe z?e samopoczucie, wy?ysienie czy wychudzenie). Nale?y tak?e zmieni? gradacj? wa?no?ci spraw, nie by? nadmiernie wymagaj?cym wobec siebie i nabra? zdrowego dystansu do spraw nieistotnych.



Przed rozpocz?ciem leczenia warto mie? oznaczon? grup? krwi. Wiele z chorych osób nosi lu?ne bransoletki na wysoko?ci przedramienia z wygrawerowanym napisem (np. “Jestem Amazonk? – strona lewa”, “jestem po usuni?ciu krtani”, “Mam stomi? jelitow? i cukrzyc?”, etc.). Chodzi o to, by w razie wypadku lub innego nag?ego zdarzenia (zawa?, utrata przytomno?ci bez przyczyny) osoby ratuj?ce wiedzia?y, na co jest ta osoba chora, do której r?ki nie wolno wykonywa? wk?u?, itd.



Nie nale?y samemu stosowa? preparatów o nieznanym sk?adzie i pochodzeniu z uwagi na fakt, ?e nie mamy ?adnej pewno?ci czy preparat ten pomaga czy szkodzi. W sposób pewny mo?emy mówi? jedynie o substancjach przebadanych i dopuszczonych do obrotu, czyli o lekach. Natomiast w przypadkach, gdy ktokolwiek proponuje choremu preparat bez ?adnych atestów („cudowny” lek na wszelkie choroby, w tym nowotworowe) jego przyjmowanie mo?e nast?pi? wy??cznie na w?asn? odpowiedzialno?? pacjenta – bez ?adnej gwarancji, ?e preparat ten nie przyspiesza rozwoju nowotworu lub, ?e nie utrudnia w?a?ciwej metody leczenia.



Nale?y zaufa? lekarzowi lub zespo?owi lekarzy, którzy podj?li si? prowadzenia leczenia onkologicznego. Zaufanie to powinno wynika? ze ?wiadomego wyboru i by? oparte na szczerych rozmowach. Je?eli zaufania tego nie b?dzie, istnieje ryzyko, ?e z jednej strony zespó? lecz?cy nie b?dzie mówi? prawdy, a z drugiej – ?e nie znaj?cy prawdy pacjent b?dzie musia? samemu domy?la? si? jej i nierzadko szuka? odpowiedzi na swoje pytania u osób zupe?nie nieprzygotowanych do podejmowania odpowiedzialnych decyzji medycznych (“bioenergoterapeutów”, “kr?garzy”, czy innych przedstawicieli tzw. “metod niekonwencjonalnych”). Leczenie musi opiera? si? na zaufaniu.





S ? o w n i c z e k p o j ? ?




Abstynencja

W zasadzie podczas leczenia onkologicznego obowi?zuje pe?na abstynencja od tytoniu, alkoholu czy innych u?ywek. Wynika to z faktu, i? substancje zawarte w nich nasilaj? objawy uboczne leczenia i zmniejszaj? efekt leczenia. Po zako?czonym leczeniu mo?na pozwoli? sobie okazjonalnie na niewielk? ilo?? s?abego alkoholu, zgodnie z zasad?, i? wszystko jest dla ludzi, ale z w?a?ciwym umiarem. Natomiast nie powinno by? miejsca dla ponownego palenia tytoniu.





Aktywno?? fizyczna

Wskazane s? krótkie spacery i lekkie ?wiczenia ruchowe. Nie zaleca si? natomiast wykonywania ci??kiej pracy fizycznej – wykonywa? powinno si? jedynie te czynno?ci, które s? niezb?dne. W czasie trwania leczenia onkologicznego nale?y du?o odpoczywa? (d?ugi sen w nocy, krótkie drzemki w ci?gu dnia). Zmiana pozycji cia?a z siedz?cej lub le??cej na stoj?c? powinna odbywa? si? powoli (pozwala to unikn?? do?? cz?stych zawrotów g?owy). Nie nale?y udowadnia? za wszelk? cen?, ?e “nadal jest si? w formie” i nie nale?y wstydzi? si? poprosi? kogo? o pomoc.





Biegunka

Biegunka jest objawem cz?sto towarzysz?cym leczeniu onkologicznemu – zawsze jednak ustalenie przyczyny i leczenia nale?y do lekarza. Mo?e ona wynika? zarówno z b??dów dietetycznych, radioterapii miednicy ma?ej, infekcji, stosowania niektórych antybiotyków czy stosowania chemioterapii (tu szczególnie wa?ne s?: 5-Fluorouracyl, Metotreksat, 6-Merkaptopuryna, Aktynomycyna-D, Adriamycyna, Arabinozyd-C, Mitoksantron – osoby otrzymuj?ce w czasie chemioterapii w/w leki powinny szczególnie uwa?a? na mo?liwo?? pojawienia si? biegunek). Pewnym u?atwieniem dla profilaktyki mog? by? poni?sze wskazówki dietetyczne:



§do pokarmów dozwolonych nale??: woda, s?aba herbata, czysty bulion, makaron, czysta ?elatyna, sok jab?kowy, nektar brzoskwiniowy, przetarte warzywa, ryby, banany, ziemniaki, morele, bia?y ry?, kurczak lub indyk bez skórki, mus jab?kowy, puree ziemniaczane, chudy bia?y ser, suche grzanki.

§nale?y tak?e du?o pi?, gdy? w czasie biegunki ?atwo jest o odwodnienie (picie powinno by? podane w temperaturze pokojowej; napoje gazowane powinny by? wypite po ich odgazowaniu; diet? p?ynn? mo?na stosowa? max. do 3-5 dni).

§z leków mo?na poleci?: Smecta, Nifuroksazyd, Loperamid, Carbo medicinalis (w?giel leczniczy), cho? o ich w??czeniu ka?dorazowo musi zdecydowa? lekarz.

§nale?y natomiast unika?: spo?ywania pokarmów bogatych we w?óknik, surowych jarzyn i owoców, pra?onej kukurydzy, kawy, alkoholu, herbaty, orzechów, fasoli, pikantnych przypraw, kapusty, produktów z pe?nego ziarna, s?odyczy, mleka i jego przetworów oraz potraw zbo?owych.



Prosz? zawsze spyta? lekarza prowadz?cego leczenie o stopie? ryzyka powstania biegunek.





Ból

Ból jest istotnym problemem dla wi?kszo?ci chorych leczonych z powodu choroby nowotworowej – przyjmuje si?, ?e dotyczy on oko?o wszystkich chorych, przy czym 4/5 z nich odczuwa co najmniej 2 rodzaje bólu, a 1/3 – wi?cej ni? trzy. Ju? z tego krótkiego zdania wida?, ?e aby leczenie bólu by?o skuteczne musi by? prowadzone przez lekarza. Interwencje samego chorego, polegaj?ce na nie uzgodnionym z lekarzem przyjmowaniu leków powinny by? jak najrzadsze. Tylko lekarz mo?e bowiem dobra? w?a?ciwy lek, we w?a?ciwej dawce, podany odpowiedni? drog? i w odpowiednich odst?pach czasu.

Ból u pacjentów onkologicznych mo?e wynika? zarówno z samego procesu chorobowego, jak te? z powik?a? leczenia oraz z innych chorób wspó?istniej?cych. Na stopie? odczuwania bólu du?y wp?yw maj? czynniki psychiczne, jak: nastawienie do choroby, ch?? ?ycia (wola walki) i znaczenie, jakie chory nadaje bólowi. Ponadto znamy obecnie ca?y szereg czynników, które mog? poprzez swoj? obecno?? lub brak wp?ywa? na poziom tzw. „progu bólowego”, czyli – mog? obni?a? lub podwy?sza? odczuwanie bólu. Ból nasila si? wraz z:



§l?kiem, gniewem, smutkiem, nud?, depresj?,

§bezsenno?ci?, apati?, brakiem apetytu,

§zm?czeniem, niepokojem, niewygod?,

§poczuciem opuszczenia, samotno?ci?, izolacj?,

§niewiedz? co do swojej choroby i charakteru prowadzonego leczenia.



Przeciwnie, ból staje si? mniejszy, gdy wyst?puj? zjawiska odwrotne do wymienionych. Nale?y zatem stara? si? (dotyczy to ca?ej rodziny chorego), by w miar? mo?no?ci aktywno?? domowa i spo?eczna chorego by?a jak najbardziej zbli?ona do tej przed chorob?.

Jak wspomnia?em, decyzja o w??czeniu konkretnego leku powinna nale?e? do lekarza. Warto jednak samemu pami?ta? o kilku zasadach:



§leki przeciwbólowe podajemy nie wtedy, kiedy boli, lecz regularnie („z zegarkiem w r?ku”) w okre?lonych przez lekarza odst?pach czasu. Chodzi o to, by zapobiec powstaniu bólu, a nie o to, by go redukowa?, kiedy ju? trwa. Dlatego leki te przyjmujemy nawet wtedy, gdy ból nie wyst?puje. W miar? mo?no?ci nie powinno si? natomiast podawa? leków „na ??danie”.

§o bólu nale?y lekarzowi mówi? przy ka?dej wizycie, gdy? jest to wa?ny temat. Cz?sto bowiem nasilenie dolegliwo?ci bólowych odbierane jest przez chorych jako oznaka post?pu choroby i przez to budzi du?y niepokój. Dla w?asnej orientacji warto zrobi? sobie w zeszycie rysunek (pozioma linia d?ugo?ci 10 cm – lewy koniec to brak bólu, prawy koniec to ból najwi?kszy do wyobra?enia), gdzie b?dzie mo?na zaznacza? nat??enie bólu. Je?eli np. ocenimy w?asny ból na ?redni, zaznaczymy go na skali jako „5”. W ten sposób mo?emy co dzie? ?ledzi? post?py w leczeniu bólu i pomóc lekarzowi w modyfikowaniu dawek leków.

§jak wspomnia?em, sam chory nie powinien przyjmowa? leków przeciwbólowych. Je?eli jednak zajdzie taka konieczno??, nale?y zacz?? od leków najs?abszych (np.: Paracetamol, Ibuprofen, Pyralgin, Mefacit, Piroksykam, Diklofenak). Niektóre z w/w leków mo?na otrzyma? w aptece bez recepty – zawsze jednak prosz? odnotowa? ile tabletek i którego leku podano, o jakich godzinach i jak d?ugo utrzymywa? si? efekt przeciwbólowy (dane te prosz? poda? lekarzowi podczas najbli?szej wizyty).





Dieta – wskazówki ogólne

Poniewa? chorzy onkologiczni do?? cz?sto choruj? tak?e na inne, nierzadko przewlek?e schorzenia, warto w tym miejscu wspomnie?, ?e istniej? tak?e diety specjalne, przeznaczone dla osób choruj?cych np. na choroby przewodu pokarmowego, cukrzyc?, zespo?y zaburze? wch?aniania czy inne i poda? w tym miejscu jako przyk?ad diet? stosowan? w chorobach w?troby i dróg ?ó?ciowych. O wyborze do prezentacji w Poradniku tej w?a?nie diety zdecydowa?o to, ?e wiele spo?ród leków onkologicznych (cytostatyków) wydala si? przez w?trob? i drogi ?ó?ciowe, st?d konieczna jest dba?o?? pacjenta o utrzymanie tych narz?dów w dobrym stanie.



Nale?y jednak pami?ta?, ?e o wyborze diety i o jej wdro?eniu decyduje lekarz! Je?eli zasady diet specjalnych koliduj? z wytycznymi dotycz?cymi diet stosowanych przy radioterapii czy przy chemioterapii, prosz? samemu nie eksperymentowa? – wszelkie w?tpliwo?ci pomo?e rozwia? lekarz prowadz?cy leczenie.



Zasady diety:



Korzystne jest:

§spo?ywanie pokarmów bogatych w witamin? C.

§spo?ywanie pokarmów ciep?ych, w ma?ych ilo?ciach, ale cz?sto (do 5 razy na dzie?).

§w okresie bólowym cz?ste picie ma?ych ilo?ci s?odkich, ciep?ych p?ynów (pobudzaj? one wydzielanie rozcie?czonej ?ó?ci).

§przyrz?dzanie potraw poprzez ich gotowanie, pieczenie w folii lub duszenie bez t?uszczu. Zupy i sosy nale?y sporz?dza? na wywarach warzywnych podprawiaj?c je zawiesin? m?ki i mleka.

§przyrz?dzanie potraw bez t?uszczu (ma?e ilo?ci t?uszczu mo?na natomiast poda? osobno do gotowych posi?ków).

§stosowanie samych ubitych bia?ek z jaj, zamiast ?ó?tka. ?ó?tko mo?na ewentualnie doda?, ale w ilo?ci jak najbardziej rozcie?czonej.

§picie odt?uszczonego mleka.

§spo?ywanie du?ych ilo?ci warzyw i owoców, a tak?e soków (nieklarowanych, tzn. takich, w których p?ywaj? rozdrobnione kawa?ki owoców).



W diecie nale?y stara? si? unika?:

§Czekolady, ?ó?tek jaj, kakao, s?oniny, smalcu, mó?d?ku, cynaderek, w?tróbki, baraniny, g?si, kaczek, dziczyzny, t?ustych ryb (w?gorz, ?oso?, ?led?, makrela, sardynki), potraw z konserw, grochu, fasoli, gotowanej kapusty, razowego pieczywa, bobu, szczawiu, szpinaku i rabarbaru.

§Stosowania ostrych przypraw (pieprz, papryka, musztarda, cebula, ocet).

§Ogranicz ilo?? spo?ywanego b?onnika i t?uszczu w po?ywieniu.





Drugim rodzajem diety specjalnej jest dieta stosowana u chorych ze stomi? (tj. sztucznym odbytem). W tej diecie wskazane jest:

§spo?ywanie pokarmów bogatych w witaminy w ilo?ci do 3 posi?ków dziennie w regularnych odst?pach czasu.

§wolne ?ucie ?wie?ego jedzenia.

§urozmaicanie posi?ków tak, by ka?dego dnia doda? now? potraw?.

§picie do 2 litrów p?ynów na dzie? (w razie biegunek – odpowiednio wi?cej).

§picie jogurtów, kefiru i ma?lanki (zmniejszaj? ilo?? nieprzyjemnych gazów).

§spo?ywanie otr?b pszennych.

§dozwolone jest picie niewielkich ilo?ci niskoprocentowego alkoholu – za wyj?tkiem piwa, którego przy stomii pi? nie wolno.

Natomiast nie zaleca si? spo?ywania:

§kapusty, jajek, fasoli, grochu, cebuli, szparag, czekolady, piwa, lemoniad.

§pokarmów zbyt s?odkich i zbyt t?ustych.

§Pokarmów sztucznie barwionych i zawieraj?cych konserwanty.





Dieta po chemioterapii

Uwagi ogólne:



1.W czasie trwania danego kursu chemioterapii oraz przez 2-3 dni po jego zako?czeniu nale?y je?? pokarmy lekkostrawne w ilo?ciach mniejszych ni? zazwyczaj. Natomiast w przerwach pomi?dzy kolejnymi cyklami chemioterapii nie ma istotnych ogranicze? co do ilo?ci i rodzaju po?ywienia - jest to okres regeneracji organizmu i dlatego bardzo wa?na jest jako?? spo?ywanych pokarmów.



2.Za pokarmy dozwolone uwa?ane s?:czerwone mi?sa (zw?aszcza w?tróbka); zielone, li?ciaste warzywa; lody; od?ywki dla niemowl?t; twarogi; sery; makaron z serem; koktajle mleczne; banany; przeciery; ziemniaki puree; jajecznica; galaretki.



3.Niewskazane jest spo?ywanie: pomidorów; cytryn; soków cytrynowych, grejpfrutowych i pomara?czowych; pikantnych lub ostrych przypraw; surowych warzyw; tostów; granulatów.



Przy braku apetytu nale?y:



§wprowadzi? zasad?: „je?? mniej, ale cz??ciej”, nawet je?eli nie jest to zwyk?a pora spo?ywania posi?ków (nale?y je?? wtedy, gdy poczuje si? g?ód).

§je?? pokarmy wysokokaloryczne.

§wzbogaci? swoj? diet?, wypróbowa? nowe przepisy kulinarne.

§je?? powoli, w ciszy i spokoju. Mo?na tak?e zmieni? charakter (nastrój) spo?ywanych posi?ków - spróbuj je?? z rodzin?, zapal ?wiece, w??cz cich? nastrojow? muzyk? czy radio lub telewizor.

§pobudza? apetyt np. aktywno?ci? fizyczn? (spacer, jazda na rowerze) lub lekami (Citropepsin, Peritol).

§w ci?gu dnia u?ywa? dodatków o wyra?nym smaku (herbata mi?towa, guma do ?ucia, pastylki mi?towe jak Mentos czy Mynthon, pastylki z eukaliptusa, mo?na tak?e je?? pokrojonego w kostk? i sch?odzonego ananasa - jest najlepszy w tym celu spo?ród owoców po?udniowych).



Natomiast kaloryczno?? (od?ywczo??) potrwa mo?na zwi?kszy? poprzez:



§jedzenie wi?kszych ilo?ci mas?a lub margaryny.

§picie koktajlów mlecznych.

§dodawanie sosów ?mietankowych lub stopionego ?ó?tego sera do warzyw.

§sporz?dzanie zup w proszku poprzez ich rozpuszczenie w mleku, a nie w wodzie.





Dieta po radioterapii

Do pokarmów dozwolonych zaliczamy:

§herbata (kawa w ma?ych ilo?ciach),

§woda mineralna niegazowana,

§siemi? lniane (sposób przyrz?dzenia: ?y?k? sto?ow? siemienia zala? w metalowym kubku szklank? zimnej wody, przykry? spodkiem i nastawi? do gotowania na ma?ym ogniu. Gdy wywar b?dzie zbli?a? si? do wrzenia nale?y go przecedzi? - pestki wyrzuci?, a p?yn pi? po lekkim przestudzeniu),

§mleko sojowe,

§od?ywki: Prosobee (proszek), Nutramigen (proszek), Nutridrink (napój), Nutrison (proszek lub p?yn do ?ywienia przez zg??bnik w kilku odmianach: Standard, Energy Plus i Fibre), Peptison (p?yn do ?ywienia przez zg??bnik), Pepti 2000 Variant (proszek),

§jedzenie bezglutenowe (np. chleb, ciasta),

§ry?, makaron sojowy,

§chrupki kukurydziane (drobne),

§kleiki ry?owe, kasza kukurydziana,

§ziemniaki gotowane, puree gotowane, buraki, gotowana kukurydza, pomidory (bez skórki) po sparzeniu wrz?tkiem,

§banany, pieczone jab?ka,

§margaryna, oliwa, oleje ro?linne,

§sól,

§pol?dwica, szynka, drób, pol?dwice z drobiu, wo?owina, ciel?cina, ryby - pokarmy duszone i mielone, mog? by? z dodatkiem m?ki kukurydzianej,

§jajka na mi?kko, pó?twardo, jajecznica bez dodatków (z samych jajek),

§rosó?, barszcz czerwony, zupy jarzynowe przetarte.



Do niedozwolonych / niewskazanych za?:



§groch, fasola, kapusta,

§pieprz, przyprawy zio?owe, marynaty, czosnek, cebula, ocet,

§potrawy (np. mi?sa) sma?one, pieczone, w?dzone.

§napoje gazowane,

§alkohole.



Powy?sz? diet? nale?y stosowa? w czasie trwania radioterapii (szczególnie terenu jamy brzusznej) i przez 3 miesi?ce od jej zako?czenia. W 4 miesi?cu mo?na wycofa? diet? bezglutenow?, a w 5 miesi?cu wolno wprowadzi? mleko i jego przetwory. Przez ca?y rok nie wolno natomiast spo?ywa?: potraw sma?onych, ci??kostrawnych, alkoholu i napojów gazowanych. W czasie trwania radioterapii i utrzymywania diety nie wolno pali? tytoniu. Przy braku stosowania si? do powy?szych zalece? mo?e doj?? do powstania tzw. "zespo?u z?ego wch?aniania” wymagaj?cego przerwania radioterapii i/lub d?ugotrwa?ego leczenia szpitalnego.





Dziedziczenie

Dane szacunkowe mówi?, i? oko?o 30% nowotworów jest wynikiem genetycznie uwarunkowanej predyspozycji. Jest to zatem problem istotny klinicznie i zarazem przes?anka, ?e warto wykona? badanie genetyczne (wykonuje je si? najch?tniej u osób ju? chorych i w miar? mo?no?ci na pocz?tku leczenia). S?u?? one odpowiedzi na dwa pytania: (1) czy fakt zachorowania na nowotwór zwi?ksza ryzyko zachorowania w?ród najbli?szych krewnych, oraz (2) czy istnieje tak?e ryzyko zachorowania na inny nowotwór. Wraz z wynikiem badania genetycznego personel Onkologicznej Poradni Genetycznej opracowuje indywidualnie dla ka?dego chorego i osób z jego rodziny wskazówki co do bada? diagnostycznych i proponowanego post?powania. W Polsce placówk? wykonuj?c? najwi?cej bada? genetycznych jest mi?dzynarodowe Centrum Nowotworów Dziedzicznych, ul. Po?abska 4, 70-115 Szczecin, e-mail: ziebab@sci.pam.szczecin.pl Placówka ta posiada swoje filie w wi?kszo?ci wojewódzkich miast Polski.





Infekcje

Okres leczenia onkologicznego wi??e si? ze zwi?kszon? podatno?ci? na przezi?bienia, co spowodowane jest spadkiem odporno?ci organizmu. Nale?y zatem uwa?a? na wszelkie nag?e zmiany temperatury otoczenia, przeci?gi, jedzenie lodów, picie zimnych napojów czy k?piele w otwartych zbiornikach wodnych. Podaniu chemioterapii towarzyszy m.in. spadek liczby niektórych elementów krwi obwodowej, w tym bia?ych cia?ek odpowiedzialnych za odporno?? (przyk?adowo po Endoksanie ma on miejsce ok. 7-14 dnia, po Karboplatynie ok. 14-21, a np. po Lomustynie ok. 21-28). Dlatego ujemne objawy po chemioterapii mog? pojawia? si? w ró?nym czasie i z ró?nym nasileniem u poszczególnych pacjentów.





Informacja

Informowanie chorego o rozpoznaniu oraz stanie zdrowia i wynikach leczenia jest obowi?zkiem lekarza. Pacjent jest jedyn? osob?, której lekarz ma prawny obowi?zek przekazania wszelkich niezb?dnych informacji, tak, aby chory móg? wspó?decydowa? o swoim leczeniu. Pacjent mo?e upowa?ni? lekarza do informowania cz?onków swojej rodziny o stanie swojego zdrowia – sam fakt bycia rodzin? chorego nie wystarcza, by uzyska? od lekarza informacje o stanie zdrowia pacjenta. Kwestia informowania o stanie zdrowia ma fundamentalne znaczenie dla relacji chory-lekarz. Je?eli mi?dzy tymi dwoma stronami nie b?dzie zaufania, tzn. lekarz nie b?dzie udziela? pe?nej informacji, a chory b?dzie np. sam si? leczy? u tzw. zielarzy, radiestetów, bioenergoterapeutów lub temu podobnych “cudotwórców” bez informowania lekarza o przyjmowanych substancjach, wówczas istnieje ryzyko niepowodzenia leczenia. Bardzo cz?sto okazuje si? – wbrew obawom rodzin osób chorych – ?e przekazanie choremu rzetelnej informacji o rozpoznaniu, mo?liwo?ciach leczenia oraz jego szansach na wyleczenie, skutkuje bardziej zrównowa?onym podej?ciem do choroby i jej leczenia, ni? u osób, którym nie mówi si? prawdy o ich stanie zdrowia.
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Reklama
14.04.2008, 22:14
#












Go to the top of the page
 
Quote Post
b.angel
14.04.2008, 22:15
#2


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



Jama ustna

?luzówki terenu jamy ustnej, gard?a i krtani nale?? do szczególnie wra?liwych na mog?ce powsta? uboczne skutki radio- i chemioterapii (odczyn ze strony ?luzówek jamy ustnej dotyczy blisko 40% chorych leczonych standartowymi metodami chemioterapii, zw?aszcza zawieraj?cymi Metotreksat i 5-Fluorouracyl). Dlatego, w celu pe?nej ich ochrony, nale?y:



1.spo?ywa? du?e ilo?ci witamin B2, B6, PP, E, A.

2.cz?sto my? z?by (po ka?dym, nawet najmniejszym posi?ku). Znaczenie ma tak?e odpowiednia technika mycia z?bów. Szczoteczka powinna by? mi?kka, nylonowa. Przed umyciem powinna zosta? wyparzona we wrz?cej wodzie, a w czasie mycia – p?ukana w tej?e. Podczas mycia nale?y u?o?y? szczoteczk? pod k?tem 45 stopni mi?dzy z?bami a dzi?s?ami, po czym powoli my? przesuwaj?c szczoteczk? poziomo. Do mycia nale?y u?ywa? ?rodków, które nie dra?ni?, np. sody oczyszczonej (Blend-a-med Baking Soda). Nie powinno si? natomiast u?ywa? roztworów cytryny czy gliceryny (wysuszaj? i dra?ni? ?luzówki).

3.dba? o w?a?ciwy stan uz?bienia (wyleczenie próchnicy).

4.dba? o w?a?ciw? higien? protez z?bowych (je?eli s? u?ywane).

5.pi? 3000 ml p?ynów na dob?, o ile nie ma przeciwwskaza?.

6.w razie bólu przy po?ykaniu pokarmów mo?na stosowa? ( o ile nie ma znacznych owrzodze? ze strony ?luzówek):

§preparat Tantum Verde (roztwór w aerozolu);

§na ok. 15 minut przed jedzeniem wypi? drobnymi ?ykami 2% roztwór dioniny - przed po?kni?ciem dok?adnie p?ucz?c nim usta; jak przy myciu z?bów. Roztwór ten przygotowujemy wkraplaj?c na szklanki przegotowanej i ch?odnej wody 15 kropli 2% roztworu dioniny.

§roztwór wody utlenionej (1% H2O2 i H2O w równych proporcjach);

§p?yn witaminowo-glicerynowy (recept? wyda lekarz);

§siemi? lniane;

§Xylocain? w 2% aerozolu lub w roztworze – 15 ml na dawk? (do 120 ml na dob?);

§Tramal w kroplach (zwykle ok. 15 kropli na kwadrans przed posi?kiem);

§du?e nadzieje wi??e si? tak?e z preparatem SALAGEN.



Nie wolno natomiast:



1.pali? papierosów.

2.pi? alkoholu.

3.spo?ywa? pokarmów zbyt zimnych, gor?cych, s?odkich, kwa?nych, twardych, s?onych, s?odkich, czy w inny sposób podra?niaj?cych ?luzówki.

4.je?? s?odyczy (z uwagi na mo?liwo?? próchnicy).

5.p?uka? jamy ustnej preparatami zawieraj?cymi alkohol (który wysusza ?luzówki).



W razie braku skuteczno?ci stosowanego zalecanego post?powania nale?y zmieni? diet? na pó?p?ynn? i skontaktowa? si? z lekarzem. Konsultacja taka jest niezb?dna tak?e w razie pojawienia si? na ?luzówkach jamy ustnej nad?erek, owrzodze? czy nalotów. Przestrzeganie powy?szych wskazówek zalecane jest szczególnie u chorych leczonych chemicznie: Metotreksatem, 5-Fluorouracylem, Adriamycyn?, Bleomycyn?, Winblastyn?, Aktynomycyn?-D.





Kontakt z lekarzem

Zawsze trzeba pyta? lekarza prowadz?cego leczenie o dozwolone lub zabronione pokarmy (np. w czasie przyjmowania Natulanu nie wolno spo?ywa? m.in. ?ó?tego sera czy bananów).

O wszelkich schorzeniach przewlek?ych, z powodu których jeste?cie lub byli?cie Pa?stwo leczeni (cukrzyca, nadci?nienie, R.Z.S., ?uszczyca, inne), nawet, je?eli nie przyjmujecie Pa?stwo z ich powodu ?adnych leków czy zabiegów, jak te? - pomimo tego, ?e dawno nie by?o objawów tych chorób -powinien by? poinformowany lekarz prowadz?cy leczenie. Prosz? wspomnie? tak?e o wszystkich przebytych operacjach - ma to znaczenie przy doborze leków do chemioterapii i ich dawek.



Kiedy nale?y skontaktowa? si? z lekarzem:

§w razie wyst?pienia temperatury ponad 38 stopni C, zw?aszcza, gdy utrzymuje si? ona ponad 8 godzin.

§w razie jakiejkolwiek formy przed?u?aj?cego si? krwawienia.

§w razie pojawienia si? zmian na skórze lub na b?onach ?luzowych (codziennie nale?y stosowa? wazelin? lub pomadki nawil?aj?ce do ust).

§w razie suchego, m?cz?cego kaszlu lub duszno?ci.

§w razie pojawienia si? nag?ego bólu (tak?e g?owy), zw?aszcza, gdy nie ust?puje on po dora?nie podanych lekach.

§w razie pojawienia si? zaburze? ?wiadomo?ci, przytomno?ci czy pami?ci.

§w razie md?o?ci, ostrej biegunki, kilkudniowego braku apetytu czy nieuzasadnionego spadku masy cia?a.

§w razie zatrzymania oddawania moczu przez okres ponad 24 godzin.

§w razie pojawienia si? uczucia pieczenia przy oddawaniu moczu.





Leczenie

Podczas planowania leczenia bierze si? pod uwag? wiele ró?nych czynników, jak np.: rodzaj i zaawansowanie choroby, wiek (biologiczny i kalendarzowy), p?e?, choroby i/lub operacje przebyte i wspó?istniej?ce, choroby i/lub wady wrodzone, nietolerancje i/lub alergie, aktualnie przyjmowane leki, etc. Dlatego te? mo?e si? zdarzy?, ?e podczas pobytu w szpitalu mo?na spotka? innego pacjenta z rozpoznaniem choroby o tej samej nazwie, ale zupe?nie inaczej leczonego.

Leki przeciwnowotworowe mog? by? podawane w formie doustnej, do?ylnej (wlew krótkotrwa?y, ci?g?y, pompa infuzyjna), dokana?owo (czyli do kana?u rdzeniowego), podskórnie, domi??niowo lub do jam cia?a. Istnieje tak?e mo?liwo?? za?o?enia tzw. portu naczyniowego, czyli specjalnego cewnika do du?ego naczynia ?ylnego. Czas trwania poszczególnego wlewu, ca?ego leczenia jak te? sposób kojarzenia ró?nych metod leczenia zale?y od bardzo wielu czynników i omówienie tego tematu zdecydowanie przekracza ramy tego Poradnika, ale z pewno?ci? lekarz prowadz?cy leczenie wyja?ni wszystkie w?tpliwo?ci.

Nale?y informowa? personel medyczny o wszelkich odczuciach (ciep?a, zimna, pieczenia, dr?twienia, niewygody) doznawanych podczas podawania leków! Czasem po podaniu leków do?ylnych wyst?puje tzw. zespó? grypopodobny, polegaj?cy na pojawieniu si? podwy?szonej do 37-37,5 stopni gor?czki, bólach mi??niowo-stawowych, uczuciu rozbicia. Zespó? ten trwa zwykle 1-3 dni. Wyst?puje tak?e po podaniu tzw. czynników wzrostu (Neupogen, Granocyte).





Leki

Powinno si? unika? przyjmowania Aspiryny w okresie podawania leków chemicznych (po chemioterapii spotykamy si? ze zwy?k? temperatury do ok. 38 stopni. Je?eli taka temperatura utrzymuje si? ponad 8 godzin, nale?y wezwa? lekarza. Przeciwgor?czkowo, dora?nie, mo?na poda? Pyralgin, Apap, Paracetamol). W razie skaleczenia nale?y d?u?ej ni? zwykle stosowa? opaski lub opatrunki uciskowe.

Dotychczas przyjmowane leki (np. przeciwcukrzycowe, hormonalne, antykoncepcyjne, nasenne i uspokajaj?ce, reguluj?ce ci?nienie krwi, moczop?dne, wykrztu?ne, przeciwbólowe) oraz przyjmowane b?d? zalecone do przyj?cia zabiegi lecznicze (np. Solux, Diadynamik, Aquavibron, jonoforezy, stymulacje pr?dami galwanicznymi, diatermie, etc.) - mog? mie? niekorzystny wp?yw na przebieg choroby i tok jej leczenia. Zawsze nale?y ustali? z lekarzem prowadz?cym utrzymanie lub modyfikacj? dotychczasowego leczenia innych chorób.

Niektóre z leków przeciwnowotworowych mog? zmienia? kolor i zapach wydzielin i wydalin, jak: moczu, nasienia, potu.





Morfina

Wbrew wyobra?eniu wielu chorych nie jest to lek narkotyczny, tylko opioidowy. Lek ten nie powinien i nie mo?e kojarzy? si? tak jak narkotyk, tzn. z uzale?nieniem fizycznym i psychicznym, chorobami przenoszonymi drog? wstrzykni?? (HIV), itd. Nie nale?y ba? si? leków opioidowych, je?eli takie lekarz Pa?stwu zaproponuje. Nie jest prawd? do?? powszechny jeszcze przes?d, ?e w chorobach nowotworowych pierwsza dawka morfiny jest zwykle ostatni?, i ?e nale?y z w??czeniem morfiny czeka? do ostatniej chwili. Morfina jest lekiem bezpiecznym, o ile jest w?a?ciwie stosowana. Wokó? stosowania morfiny w leczeniu bólów nowotworowych naros?o w?ród pacjentów wiele mitów, z których najwa?niejsze to:

ümorfina jest „ostatecznym lekiem przeciwbólowym”. Nie jest to prawd? – morfina, przy prawid?owym dawkowaniu, jest lekiem bezpiecznym i skutecznym, który powinien by? stosowany wtedy, gdy s? ku temu wskazania. Odwrotnie – pozbawienie chorego w?a?ciwego leku przeciwbólowego oznacza nara?enie go na uczucie sta?ego bólu. W??czenie morfiny nie oznacza, ?e pacjent b?dzie przyjmowa? ten lek do ko?ca ?ycia, zawsze istnieje mo?liwo?? odstawienia leku lub zamiany go na inny. Zale?nie od postaci lek dzia?a od 4 do 12 godzin. Mo?e by? podany doustnie, podskórnie (przez tzw. „motylek”), domi??niowo i do?ylnie. Istniej? tak?e leki opioidowe silniejsze od morfiny, jak cho?by fentanyl.

ümorfina d?u?ej przyjmowana powoduje uzale?nienie. Nie jest to prawd? – analiza wielu historii chorób osób przyjmuj?cych preparaty morfiny ujawni?a jednostkowe przyk?ady takiego zjawiska. Nie mog? one by? podstaw? do zrezygnowania z morfiny w ogóle.

üprzyjmowanie morfiny wi??e si? z licznymi objawami ubocznymi. Morfina, jak ka?dy lek, daje objawy uboczne, zw?aszcza przy d?u?szym stosowaniu. Jednak w przypadku morfiny nie wyst?puje tzw. „efekt pu?apowy” polegaj?cy na tym, ?e wraz ze wzrostem dawki leku, zw?aszcza po przekroczeniu pewnej jego dawki, nie narasta ju? efekt przeciwbólowy, tylko pojawiaj? si? kolejne objawy uboczne. Oznacza to, ?e pacjenci mog? przyjmowa? coraz to wi?ksze dawki morfiny w miar? narastania tolerancji na lek. Najmniejsza dawka morfiny o przed?u?onym czasie dzia?ania (co 12 godzin) to tabletka po 10 mg, najwi?ksza – po 100 mg. Ju? to pokazuje, jak du?e dawki morfiny na dob? mo?na przyjmowa? bez wi?kszego ryzyka. Morfina nie wykazuje tak?e praktycznie wcale efektu kumulowania si? kolejnych dawek leku.

üw?a?ciwe stosowanie morfiny jest trudne. Jak ka?dy lek przeciwbólowy morfin? nale?y jak najd?u?ej podawa? doustnie, a nie do?ylnie lub domi??niowo. Wynika to z faktu, ?e morfina podana do?ylnie dzia?a ok. 4 godzin, czyli nale?y wykona? 6 iniekcji na dob?. To w?a?nie wyklucza lek z przewlek?ego stosowania t? drog?. Dawka doustna powinna by? 3x wi?ksza ni? podana do?ylnie. Jak wszystkie leki przeciwbólowe, morfin? przyjmowa? nale?y tak?e wtedy, kiedy ból ust?pi? (jest kontrolowany), gdy? istot? leczenia przeciwbólowego w onkologii nie jest opanowywanie bólu, gdy ten si? pojawia, lecz zapobieganie powstawania bólu. Oprócz formy doustnej (tabletek, najlepiej o przed?u?onym czasie dzia?ania – co 12 godzin) ka?dy pacjent powinien mie? w domu syrop z morfin? (gdzie 1 ml roztworu = 1 mg morfiny) lub preparat doustny w formie tabletkowej (Sevredol). Te formy morfiny rezerwuje si? do leczenia tzw. bólów przebijaj?cych, czyli pojawiaj?cych si? mi?dzy godzinami przyjmowania tabletek morfiny. Wszystkie szczegó?y co do dawkowania morfiny wyja?ni lekarz.

üwraz z morfin? nie mo?na podawa? innych leków przeciwbólowych. Nie jest to prawd? – stosowanie morfiny nie wyklucza przyjmowania innych leków. Rytm ich stosowania oraz konkretne preparaty wybierze jednak lekarz. Z w?asnej inicjatywy nie nale?y bra? ?adnych dodatkowych leków przeciwbólowych.

üNa w?asny u?ytek warto zapami?ta? poni?sz? tabelk? (jak orientacyjnie przeliczy? dawk? leku – cho? zawsze lepiej spyta? o to lekarza!):



Preparat

Droga

podania

Si?a

Dzia?ania

Czas

Dzia?ania

Dawka

Maksymalna

Morfina w roztworze wodnym (1 ml = 1 mg)

Doustna

1

4 godziny

-

Morfina w ampu?kach

Podskórnie

2 – 3

4 – 5 godzin

60 mg / dob?

Poltram kapsu?ki 50 mg

Doustna

0,16

4 – 6 godzin

4 x 2 kapsu?ki

Poltram krople

Doustna

0,16

4 – 6 godzin

4 x 40 kropli

Poltram czopki 100 mg

Doodbytnicza

0,16

4 – 6 godzin

4 x 1 czopek

Poltram tabletki 100 mg

Doustna

0,25

12 godzin

2 x 1 tabletka

Kodeina tabletki 20 mg

Doustna

0,17

4 godziny

6 x 2-3 tabletki

Bunondol / Temgesic tabl.

0,2 mg podj?zykowo

Doustna

50

6 – 8 godzin

4 x 2 tabletki





Niedo?ywienie

Od?ywianie si? chorego w czasie leczenia choroby nowotworowej ma zasadnicze znaczenie dla jego kondycji i w du?ym stopniu wp?ywa na ostateczny wynik leczenia. Cz?sto spotykany u chorych onkologicznych brak apetytu wynika z kilku przyczyn: monotonnej diety, wyniszczenia chorobowego, nudno?ci i wymiotów, biegunek, stanu ogólnego, powik?a? radio- i chemioterapii, wspó?istniej?cych chorób nerek, w?troby czy uk?adu oddechowego, powik?a? pooperacyjnych, w ko?cu - z przyczyn czysto „mechanicznych” (brak protez, problemy z uz?bieniem, zaburzenia po?ykania). Nast?pstwami niedo?ywienia s?:



1.pogorszenie stanu ogólnego chorych,

2.gorsza tolerancja leczenia,

3.spadek masy cia?a,

4.zmniejszenie odporno?ci i wzrost ryzyka zaka?e?,

5.zmniejszenie wch?aniania pokarmów w jelitach,

6.spadek aktywno?ci ?yciowej i si?y mi??niowej,

7.wzrost ryzyka wyst?pienia powik?a? (w tym ci??kich),

8.d?u?szy okres leczenia i rehabilitacji,

9.opó?nione gojenie si? ran, sk?onno?ci do powstawania odle?yn czy przetok.



Dla oceny stanu niedo?ywienia cz?sto stosuje si? kwestionariusz, w którym pacjent ma odpowiedzie? „tak” lub „nie” na poni?sze pytania:



1.czy straci?em powy?ej 3 kg w ci?gu ostatniego miesi?ca?

2.czy straci?em ponad 6 kg w ci?gu ostatnich 6 miesi?cy?

3.czy stwierdza si? któr?? z poni?szych cech:

§s?aby u?cisk d?oni;

§zapadni?ta twarz;

§szorstkie w?osy;

§dra?liwo??;

§apatia.

4.czy stwierdza si? któr?? z poni?szych cech:

§brak lub niewielki pobór pokarmu przez min. 3 ostatnie dni;

§pobór pokarmu mniejszy ni? zwykle przez min. 7 ostatnich dni.

5.czy ma zastosowanie który? z poni?szych punktów:

§nasilone wymioty ponad 2 dni;

§ci??ka biegunka ponad 2 dni;

§cz?ste krwawienia lub krwotoki;

§s?czenie przez otwarte rany;

§ubytki przez przetoki.

6.czy choruje Pani/Pan na któr?? z wymienionych chorób: AIDS; oparzenia; nowotwór; niewydolno?? w?troby; uraz wielonarz?dowy; przewlek?a niewydolno?? w?troby; infekcje; gor?czka?

7.czy jest Pani/Pan leczony radioterapi? lub chemioterapi??



Je?eli pacjent na dwa z wymienionych pyta? odpowiada „tak” prawdopodobnie w nied?ugim czasie b?dzie wymaga? wzmo?onego od?ywiania; je?eli odpowiada 3 razy „tak” - leczenie takie nale?y wkrótce rozpocz??; je?eli odpowiada „tak” wi?cej ni? 3 razy - wymaga go natychmiast.





Istniej? tak?e proste sposoby obliczania dziennego zapotrzebowania energetycznego u chorych (jednak nie podejmuj?cych istotnych wysi?ków w ci?gu dnia) – jednym z nich jest zaprezentowany poni?ej wzór:



Zapotrzebowanie energetyczne (w kcal/dob?) = waga w kg x 25



Je?eli chory wolny czas w ci?gu dnia sp?dza w ?ó?ku mno?ymy otrzymany powy?ej wynik przez 1,2 – a je?eli chodzi – przez 1,3.



Dodatkowo, zale?nie od gor?czki, otrzyman? powy?ej warto?? mno?ymy przez:

1,1 – przy 38 stopniach C

1,2 – przy 39 stopniach C

1,3 – przy 40 stopniach C

1,4 – przy 41 stopniach C.



Poniewa? w chwili obecnej zdecydowana wi?kszo?? dopuszczonych do obrotu w Polsce produktów spo?ywczych posiada oznaczenie warto?ci energetycznej produktu, ?atwo mo?na obliczy? dzienn? warto?? energetyczn? po?ywienia. Nale?y jednak zadba? o to, by by?o jak najbardziej ró?norodne i urozmaicone.





Nudno?ci i wymioty

S? to jedne z najcz?stszych objawów ubocznych towarzysz?cych zarówno chorobie nowotworowej jak i leczeniu onkologicznemu (w tym stosowaniu chemioterapii). Rozpoznanie ich przyczyny oraz dobór prawid?owego leczenia nale?? zawsze do lekarza. W zasadzie wszystkie stosowane w chemioterapii leki mog? wywo?ywa? nudno?ci i wymioty.

Przy stosowaniu chemioterapii spotykamy si? z trzema rodzajami nudno?ci i wymiotów, zale?nie od czasu ich pojawienia si?:



a.ostre: pojawiaj? si? zwykle 6-8 godzin po podaniu leków, ale mog? te? pojawi? si? nawet po 10-12 godzinach (Endoxan),

b.opó?nione: pojawiaj? si? po 24 godzinach i trwaj? nawet przez kilka dni (przy stosowaniu Cis-Platyny mog? trwa? nawet do 14 dni),

c.tzw. przepowiadaj?ce: pojawiaj? si? przed lub w czasie podawania chemioterapii, u ok. 15% chorych, zwykle uprzednio leczonych ju? chemioterapi? i wynikaj? z uszkodzenia mechanizmów kontrolnych organizmu.



Panuje przekonanie, ?e ka?dy pacjent otrzymuj?cy chemioterapi? powinien otrzymywa? jednocze?nie leki przeciw nudno?ciom i wymiotom. Do najcz??ciej stosowanych leków nale?y zaliczy?: ondansetron, granisetron, tropisetron, Metoklopramid, deksametazon, domperidon, lorazepam (ten zw?aszcza przy wymiotach przepowiadaj?cych), Torekan, Fenaktil, prochloperazin. Pacjentów, u których wyst?pi? objawy nudno?ci i wymiotów obowi?zuj? zasady dietetyczne podane w punkcie „md?o?ci”.

Wiele leków onkologicznych powoduje nudno?ci i wymioty (sposoby przeciwdzia?ania im opisa?em w dalszej cz??ci Poradnika). Do leków najcz??ciej (w ponad 75%) powoduj?cych te dolegliwo?ci nale??: Karmustyna, Cis-Platyna (w dawce ponad 50 mg/m2), Endoxan (w dawce ponad 1500 mg/m2), Adriamycyna (ponad 60 mg/m2) i Dakarbazyna. Drug? grup? stanowi? leki, których potencja? wywo?ywania nudno?ci/wymiotów mie?ci si? w zakresie 25-70%: Karboplatyna, Cis-Platyna (w dawce do 50 mg/m2), Endoxan (w dawce 750-1500 mg/m2), Cytarabina (w dawce ponad 1 g/m2), Adriamycyna (w dawce ponad 60 mg/m2), Metotrexat w du?ych dawkach (ponad 1 g/m2) i Natulan. Trzecia grupa to leki o potencjale do 20%: Endoxan (do 750 mg/m2), Adriamycyna (do 60 mg/m2), Farmorubicyna (do 90 mg/m2), Ifosfamid, Mitoxantron (do 15 mg/m2) i Metotrexat (250-1000 mg/m2). Ostatni? grup? stanowi? leki o niewielkim (do 30%) potencjale wywo?ywania nudno?ci i wymiotów: Taxol, Vinkrystyna, Vinblastyna, Navelbina, 2-CdA, Taxoter, Gemzar, Vepezyd, Mitomycyna, Bleomycyna, Leukeran, Alkeran, 5-Fluorouracil (do 1 g/m2) i Metotrexat.



Aby unikn?? lub zminimalizowa? skutki nudno?ci nale?y:

•przestrzega? zaleconej diety.

•je?? ma?o, cz?sto i powoli.

•du?o pi? w ci?gu dnia, ale ma?ymi ?ykami, nie wolno pi? du?o w krótkim czasie. ??cznie powinno si? wypi? nawet do 2 i wi?cej litrów (8-10 szklanek). Nale?y zw?aszcza pi? mi?dzy posi?kami zimne p?yny. Lepiej tak?e jest pi? napoje nie w czasie jedzenia, a w godzin? przed lub po posi?ku (zalecane s? soki nies?odzone - jab?kowy czy winogronowy). Wskazane jest tak?e dodawanie do jedzenia sosów.

•doda? do posi?ku ma?e ilo?ci produktów o wyra?nym smaku (cytryna, sól, marynaty - grzyby, ogórki konserwowe, papryka).

•pi? napoje gazowane - zmniejszaj? uczucie nudno?ci.

•nosi? lekkie, nie uciskaj?ce ubrania.

•oddycha? g??boko i powoli.

•kilka razy w ci?gu dnia zje?? sch?odzone (zimne): mi?so, ser, owoce, chleb - dobrze jest trzyma? je pokrojone w lodówce na talerzyku.

•odpoczywa? po ka?dym posi?ku - pocz?tkowo na siedz?co, a po ok. 2 godzinach - w pozycji le??cej z g?ow? u?o?on? nieco wy?ej ni? podczas snu.

•nie dopuszcza? do wysychania ?luzówek jamy ustnej poprzez cz?ste picie ma?ych ?yków lub ssanie pastylek (landrynek).

•w przypadku szczególnie nasilonych md?o?ci nale?y spo?ywa? szczególnie: buliony, soki, pokarmy na ?elatynie czy suche tosty.

•aby zapobiec powstawaniu nudno?ci nale?y np. zje?? rano, przed wstaniem z ?ó?ka, na czczo, suchy herbatnik (bez nadzienia, cukru, czekolady).



Podczas md?o?ci natomiast powinno si? unika?:

•w miar? mo?liwo?ci - przyrz?dzania posi?ków (ich zapach, widok, dotyk - pobudzaj? nudno?ci).

•pokarmów t?ustych, pieprzu, przypraw oraz pokarmów o silnym zapachu.

•pokarmów gor?cych (mog? pobudza? nudno?ci i wymioty) - wówczas lepiej jest je?? pokarmy ch?odne lub zimne.

•jedzenia tu? przed podaniem leków chemicznych (najlepiej jest zje?? min. 4-5 godzin wcze?niej).

•pokarmów sma?onych, wzdymaj?cych i t?ustych. Natomiast powinno si? przyjmowa? raczej takie pokarmy, które podaje si? na zimno lub w temperaturze pokojowej i które nie maj? ostrego aromatu.





Obrz?k limfatyczny

Jest to zaleganie ch?onki, p?ynu normalnie kr???cego w przestrzeniach mi?dzykomórkowych, w obr?bie ko?czyny na skutek niewydolno?ci uk?adu ch?onnego. Najcz??ciej stan ten jest spowodowany usuni?ciem w?z?ów ch?onnych pachowych lub pachwinowych lub te? napromienieniem tych okolic z nast?powym zw?óknieniem wymienionych okolic. W?z?y ch?onne znajduj?ce sie w tych okolicach przestaj? pracowa? jak “pompa ss?co – t?ocz?ca” i zalegaj?ca ch?onka zaczyna zalega? w ko?czynie. Powstaniu lub nasileniu obrz?ku sprzyjaj?: oty?o??, nadmierna aktywno?? fizyczna ko?czyny lub jej brak, skojarzenie kilku metod leczenia onkologicznego (np. operacji i radioterapii w pasze czy okolicy pachwinowej). Je?eli chcemy unikn?? powstania obrz?ku limfatycznego nale?y nosi? dobrze dopasowan? i w?a?ciw? bielizn?; natomiast unika? wk?u? do?ylnych i podskórnych, szarpania, d?wigania, przeci??ania, ura?ania, oparzenia, odmro?enia, skaleczenia, uk?ucia, uk?sze? owadów, uciskania ko?czyny (zegarek, bransoletka, obr?czka, mankiet bluzki czy od aparatu do pomiaru ci?nienia). Odpowiedni? rehabilitacj? mo?e przeprowadzi? tylko rehabilitant przeszkolony w zakresie rehabilitacji onkologicznej.





Od?ywki

Od niedawna dost?pne s? w sprzeda?y zbilansowane od?ywki umo?liwiaj?ce kompleksowe leczenie ?ywieniowe osób przewlekle chorych - przyk?adami takich od?ywek s?:



§ADVERA - od?ywka stosowana we wszystkich stanach przebiegaj?cych z upo?ledzeniem odporno?ci, w tym dla chorych na AIDS.

§ALITRAQ - dla chorych z zaburzeniami metabolicznymi zwi?zanymi z upo?ledzeniem pracy przewodu pokarmowego (zapalenia trzustki, zapalne choroby jelit, ?ywienie oko?ooperacyjne).

§DIASIP – dla pacjentów z cukrzyc?.

§ENRICH - chorzy geriatryczni (starsi), z zaparciami, d?ugotrwale ?ywieni enteralnie.

§ENSURE - przeznaczona dla chorych o normalnym zapotrzebowaniu energetycznym i z zapotrzebowaniem na pokarm ubogoresztkowy.

§ENSURE PLUS - przeznaczona dla chorych z wysokim zapotrzebowaniem energetycznym, którzy nie toleruj? wi?kszych porcji pokarmu.

§FANTOMALT – przy schorzeniach przewodu pokarmowego.

§GLUCERNA - przy upo?ledzeniu tolerancji glukozy (w tym: przy cukrzycy).

§NEPRO - od?ywka dla chorych dializowanych lub z niewydolno?ci? nerek.

§NUTRISON / NUTRIDRINK – zbilansowana od?ywka w postaci p?ynnej lub proszku, dost?pna w wielu wersjach smakowych.

§OSMOLITE - dla chorych ?ywionych przez sond? z zapotrzebowaniem na pokarm ubogoresztkowy.

§PERATIVE - przy zaburzeniach czynno?ciowych pracy przewodu pokarmowego (?ywienie pooperacyjne, ci??kie zaka?enia).

§PEPTISON / PEPTI 2000 VARIANT - przy schorzeniach uk?adu pokarmowego.

§PROMOTE - przy wysokim zapotrzebowaniu na bia?ko (zaka?enia, trudno goj?ce si? rany, schorzenia przewlek?e).

§PULMOCARE - przy niewydolno?ci oddechowej (duszno??, astma, przewlek?y nie?yt oskrzeli).



Decyzja o wyborze od?ywki oraz czasie jej stosowania nale?y do lekarza prowadz?cego leczenie.





Orzekanie

O stopniu niezdolno?ci do pracy i samodzielnej egzystencji decyduje nie tyle sama nazwa choroby, co skutki anatomiczne i czynno?ciowe, jakie w organizmie chorego pozostawi?y: choroba i jej leczenie, a tak?e stopie? adaptacji do nowych warunków. Dla przyk?adu: mo?na zachorowa? na z?o?liwy nowotwór skóry (raka skóry) i zosta? ca?kowicie wyleczonym operacyjnie, a mo?na te? zachorowa? na pospolit? chorob?, jak? jest grypa, a w wyniku jej powik?a? na zapalenie mózgu czy mi??nia serca, które mo?e doprowadzi? nawet do zgonu. Poniewa? w onkologii trudno jest ustali? “wspólny obiektywny mianownik” orzeczniczy (takim jest np. pole i ostro?? widzenia w okulistyce; EKG, test wysi?kowy i ECHO w kardiologii; zakres ruchów w stawach w ortopedii czy reumatologii), zatem ocena zdolno?ci do pracy zawsze musi by? indywidualna. Przyjmuje si?, ?e ka?da choroba nowotworowa jest podstaw? do uznania niezdolno?ci do pracy, cho? oczywi?cie s? od tej regu?y uzasadnione medycznie wyj?tki. Natomiast niezdolno?? do samodzielnej egzystencji nie mo?e by? orzeczona z racji samej nazwy choroby i/lub leczenia u ka?dego chorego po usuni?ciu p?uca, krtani czy piersi. Znaczenie w orzecznictwie maj? tak?e: wiek, choroby przebyte i towarzysz?ce, wady wrodzone, przyjmowane leki, itd. W orzecznictwie przyj?te jest orzekanie niezdolno?ci do pracy (w ZUS: ca?kowitej lub cz??ciowej; w KRUS – tylko ca?kowitej) oraz niezdolno?ci do samodzielnej egzystencji. Ka?de z tych ?wiadcze? mo?e zosta? orzeczone na trwale lub okresowo. Wraz up?ywem czasu jaki mija od zako?czenia leczenia, przy braku cech czynnej choroby, przyjmuje si?, ?e zdolno?? do pracy powraca – wraz z adaptacj? do nowych warunków czynno?ciowych czy anatomicznych organizmu. Szczegó?owe omówienie tematu przekracza jednak ramy tego Poradnika i jest tre?ci? specjalistycznych opracowa? orzeczniczych ZUS/KRUS czy S?dów Pracy i Ubezpiecze? Spo?ecznych.



Go to the top of the page
 
+Quote Post
b.angel
14.04.2008, 22:16
#3


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



P?odno??

nale?y pami?ta? o zakazie bycia ojcem lub matk? przez okres leczenia i do 2 lat po jego zako?czeniu – w tym czasie zaleca si? stosowanie antykoncepcji, z tym jednak zastrze?eniem, ?e u kobiet pod wp?ywem leczenia mo?e doj?? do zaburze? cyklu miesi?czkowego – oznacza to, ?e naturalne metody zapobiegania ci??y mog? okaza? si? nieskuteczne. Ka?de opó?nienie w przebiegu cyklu miesi?cznego oraz nieprawid?owe krwawienie lub plamienie z dróg rodnych powinny by? zg?oszone lekarzowi prowadz?cemu leczenie. Ka?d? wybran? metod? antykoncepcji nale?y omówi? tak?e z lekarzem prowadz?cym leczenie (czasami dla niektórych osób niezb?dna staje si? konsultacja rodzaju antykoncepcji z przewodnikiem religijnym). Nale?y tak?e pami?ta?, ?e problem stosowania antykoncepcji dotyczy obojga osób. Tak zwany „zespó? kastracyjny”, czyli przej?ciowa lub trwa?a utrata p?odno?ci dotyka ok. 40% kobiet i 12-35% m??czyzn poddanych chemioterapii. Zaburzenia zg?aszane przez chorych dotycz? zaburze? na tle psychogennym (zespo?y nerwicowe i depresyjne w przebiegu leczenia), na tle organicznym (po operacyjnym usuni?ciu j?dra u m??czyzn czy narz?du rodnego lub piersi u kobiet) oraz spowodowane defektami kosmetycznymi (stomia). W wielu przypadkach chorzy ci wymagaj? porady psychologa czy psychiatry. Zaburzenia seksualne nasilaj? si? zwykle po podaniu chemioterapii, a ich ust?pienie nast?puje po ok. 14 dniach. Pewne znaczenie maj? tak?e podawane chorym leki, a zw?aszcza niektóre przeciwwymiotne i niektóre cytostatyki (Cis-Platyna, Nawelbina, Karboplatyna, Prokarbazyna, Winkrystyna).





Port naczyniowy

Jest to specjalny cewnik zak?adany przez chirurga do ?y?y (najcz??ciej podobojczykowej), przez który istnieje mo?liwo?? bezpiecznego podawania chemioterapii. Porty takie stosuje si? u tych chorych, u których istnieje du?e ryzyko powik?a? ze strony obwodowych naczy? ?ylnych, czy te? wr?cz niemo?no?? podania chemioterapii tak? drog?. Porty takie mog? by? zak?adane na wiele miesi?cy, wymagaj? jednak cz?stych “p?uka?” heparyn? w celu unikni?cia epizodów zatorowo-zakrzepowych. Z ich obecno?ci? wi??e si? zwi?kszone ryzyko pojawienia si? chorób bakteryjnych, dlatego te? wszelkie niepokoj?ce objawy ogólne i miejscowe powinno si? zg?asza? lekarzowi prowadz?cemu.





Praca

Konieczno?? powstrzymania si? od pracy zawodowej jest przez wi?kszo?? chorych odbierana jako degradacja ich pozycji spo?eczno-zawodowej, uzale?nienie (cho?by czasowe) od innych, niepewno?? co do ewentualnego powrotu do tej samej pracy po sko?czonym leczeniu. Generalnie rzadko zdarza si?, by osoby leczone z przyczyn onkologicznych równocze?nie pracowa?y, zw?aszcza je?eli jest to praca fizyczna. Wi?ksze mo?liwo?ci pogodzenia leczenia z prac? i powrotu do pracy po leczeniu maj? osoby wykonuj?ce prac? biurow?, lekk?, bez nadgodzin, nara?enia na dzia?anie szkodliwych wp?ywów ?rodowiska pracy (np. pól magnetycznych czy elektrycznych) czy nie pracuj?ce w godzinach nocnych. Je?eli tylko jest to mo?liwe i charakter pracy nie jest nadmiernym obci??eniem dla organizmu, nale?y – w opinii autora – pozwala? chorym wraca? do pracy zawodowej i zwi?zanej z tym aktywno?ci.





Sanatorium

Przyj??o si? uwa?a?, ?e pacjenci onkologiczni mog? wyjecha? do sanatorium dopiero po up?ywie 5 lat od zako?czenia leczenia – przy braku cech czynnej choroby. W praktyce PFRON refunduje wyjazdy do sanatoriów uzdrowiskowych ju? w rok po zako?czeniu leczenia onkologicznego, za? niektóre sanatoria uzdrowiskowe przyjmuj? kobiety po amputacji piersi celem wczesnej rehabilitacji ko?czyny po stronie operowanej ju? po 3 miesi?cach od daty operacji. Istatone zatem jest nie tyle kryterium czasu, jaki mija od leczenia, co wskazania medyczne wynikaj?ce ze stanu zdrowia (zarówno odno?nie choroby onkologicznej, jak i chorób przebytych czy towarzysz?cych). Druk skierowania na leczenie sanatoryjne wystawia lekarz prowadz?cy leczenie; on te? sugeruje zakres oraz rodzaj rehabilitacji (wskazania i przeciwwskazania).





Seks

P?ciowo?? to jedna z najwa?niejszych sfer ludzkiego ?ycia. Metody leczenia onkologicznego bywaj? dla wielu chorych okaleczaj?ce zarówno fizycznie (stomie, amputacje) jak i psychicznie (“czy jestem nadal atrakcyjna/-y?”). Dla wielu zwi?zków jest to egzamin z ich dojrza?o?ci, czasem wymagaj?cy wizyt u psychologa czy osoby duchownej. Wa?na jest otwarto?? partnera osoby leczonej, która wyjdzie naprzeciw zapotrzebowaniu na rozmow?, potrzeb? dodatkowej czu?o?ci, blisko?ci i wsparcia. Bywa, ?e partnerzy osób chorych boj? si? “zara?enia rakiem” i pod?wiadomie odsuwaj? si?. Wi?kszo?? osób poddawanych metodom leczenia onkologicznego czuje zmniejszenie aktywno?ci seksualnej. Wynika to zarówno z zaburze? hormonalnych, wp?ywu leków przeciwnowotworowych, czy skierowaniu uwagi na sprawy istotniejsze (stan zagro?enia ?ycia, jakim jest rozpoznanie choroby nowotworowej). Nale?y jednak pami?ta?, ?e to co by?o w zwi?zku osoby chorej istotne przed leczeniem, pozostaje istotne nadal – i w czasie leczenia i po nim, nawet je?eli zmieni si? troch? wygl?d zewn?trzny.

W czasie leczenia nale?y unika? noszenia obcis?ych spodni czy szortów, natomiast nale?y nosi? bawe?nian? bielizn? i rajstopy z bawe?nianym wk?adem. W przypadku pojawienia si? uczucia sucho?ci w pochwie, co mo?e utrudnia? wspó??ycie, nale?y stosowa? specjalne kremy i ?ele dopochwowe (bez olejków czy wazeliny).





Sen

Poniewa? doros?y cz?owiek ?pi przeci?tnie 6-8 godzin na dob?, sen zajmuje ??cznie oko?o 25-30% ca?ego czasu ?ycia. Jest to zatem bardzo wa?ne zagadnienie dla prawid?owego funkcjonowania cz?owieka. Z istotnych rzeczy nale?y pami?ta?, ?e w trakcie leczenia onkologicznego nale?y w miar? mo?liwo?ci du?o (cho? ka?dorazowo krótko) odpoczywa? w ci?gu dnia, a przed pój?ciem spa? nale?y przewietrzy? pokój i poprawi? po?ciel. Nale?y tak?e dba? o regularne wypró?nianie (brak zapar?) i – je?eli jest to konieczne – systematyczne przyjmowanie leków przeciwbólowych. Powinno si? natomiast unika? d?ugotrwa?ego (tj. ponad 2-3 tygodnie) przyjmowania leków z grupy tzw. benzodwuazepin (Estazolam, Rudotel, Lorafen, Relanium, Nitrazepam).





Skóra

w okresie leczenia chemioterapi? czy radioterapi? nale?y goli? si? maszynk? elektryczn?, a nie ?yletk? (w polu napromienianym).

Niektóre leki cytostatyczne mog? powodowa? reakcje skórne, które zwykle budz? du?y niepokój chorego. Reakcje te mog? by? zarówno miejscowe (w miejscu wk?ucia), jak i uogólnione; zwykle pojawiaj? si? w kilka godzin po podaniu leków i w kilka/kilkana?cie godzin pó?niej ust?puj?. Najbardziej charakterystyczne reakcje skórne powoduj?: Xeloda: zespó? “skarpetek i r?kawiczek”, czyli z?uszczanie skóry z tych terenów; Adriamycyna: pokrzywka (zwykle uogólniona) oraz zmiany barwnikowe skóry i/lub paznokci – przebarwienia zwykle pojawiaj? si? w 2-3 tygodnie od rozpocz?cia leczenia Adriamycyn? i trwaj? 10-12 tygodni po zako?czeniu stosowania leku ; Bleomycyna: rumie? oraz zmiany skórne – zwykle w okolicach ?okci, kolan, ?opatek i palców d?oni czasem prowadz?ce do powstania owrzodze?. Ponadto mog? powsta? przebarwienia paznokci; Nitrogranulogen (Mustargen): rumie? i pokrzywka uogólnione; L-Asparaginaza: pokrzywka, ?wi?d, obrz?k naczyniowy, gor?czka, spadek ci?nienia krwi; Endoxan: przebarwienia paznokci, z?bów i dzi?se? (a czasami uogólnione); 5-Fluorouracil: przebarwienia paznokci, ?y? (po podaniu leku), czasem mog? te? powsta? uogólnione przebarwienia skóry. Przy leczeniu opisanych zmian skórnych polecane jest stosowanie roztworu z?o?onego po?owie z wody utlenionej i w po?owie z 0,9% NaCl – do ok?adów co 4-6 godzin (p?yn nale?y przygotowa? bezpo?rednio przed u?yciem). Ponadto miejsca te nale?y cz?sto wietrzy? i unika? ich zaka?e?.

Osoby leczone chemioterapi? powinny unika? nas?oneczniania z uwagi na mo?liwe reakcje skórne. Mog? one przybra? jedn? z dwóch form: (1) fotowra?liwo?ci (po podaniu: Aktynomycyny-D, Adriamycyny, Metotrexatu, Bleomycyny, Dacarbazyny, 5-Fluorouracylu i Vinblastyny) lub (2) odczynu „nawracaj?cego” (reakcje skórne typu rumienia, z?uszczania naskórka, zmian naczyniowych czy przebarwienia, które pojawiaj? si? po podaniu leków cytostatycznych w miejscach uprzednio napromienianych) – do tych leków nale??: Adriamycyna, Aktynomycyna-D, Bleomycyna, Endoxan, 5-Fluorouracyl, Metotrexat, Hydroxymocznik, Vinkrystyna i Vinblastyna. Reakcje skórne w polu napromienianym mog? pojawi? si? zarówno w czasie, jak i nawet w wiele tygodni po zako?czeniu radioterapii. Do toalety i leczenia opisanych wy?ej zmian skórnych przebiegaj?cych z odczynem „na sucho” nale?y u?y? ?agodnych myde? (Dove, Aveeno, Dial), lanoliny do delikatnego nacierania i aerozolu lub ma?ci z dodatkiem sterydów. Je?eli odczyn skórny przebiega „na wilgotno” (z s?czeniem) nale?y u?y? wody utlenionej, soli fizjologicznej oraz myde? wymienionych powy?ej. Efektywne s? tak?e ma?ci z filtrem przeciws?onecznym nr 15 lub wy?szym.

W czasie stosowania chemioterapii nale?y unika? opalania si?. Przed wyj?ciem z domu na ostre s?o?ce nale?y posmarowa? skór? kremem z filtrem UV (nr 15 lub wy?szy) w celu jej ochrony przed oparzeniem s?onecznym. Je?eli dojdzie do wysychania skóry, nale?y wciera? w ni? niewielkie ilo?ci kremów nawil?aj?cych.

W przypadku wysychania ust nale?y stosowa? krem nat?uszczaj?cy (np. ma?? witaminow?). Bardzo wa?ne jest tak?e (z uwagi na zwi?kszona sk?onno?? do infekcji) utrzymywanie wysokiego poziomu higieny osobistej, zapobieganie przypadkowym zranieniom oraz unikanie kontaktu ze zwierz?tami domowymi (mo?liwe jest pojawienie si? chorób odzwierz?cych).



Szczególnie dba? o czysto?? i higien? cia?a, tj. o:

•cz?ste i dok?adne mycie r?k,

•unikanie zaka?e? i przezi?bie? (nie powinno si? przebywa? w?ród chorych, w du?ych skupiskach ludzi, nale?y unika? przeci?gów).

•staranne wytarcie okolicy odbytu po wypró?nieniu, zw?aszcza gdy wyst?puj? ?ylaki odbytu.

•unikanie zranie? i zaka?e? (do prac w polu czy w ogródku nale?y zawsze wk?ada? gumowe r?kawiczki; gdy za? dojdzie do zranienia miejsce urazu nale?y jak najszybciej umy? ciep?? wod? i odkazi?).

•dba?o?? o paznokcie (nie wolno zbyt g??boko wycina? skórek).

•dba?o?? o skór? (nie wolno samemu drapa? ani wyciska? czy usuwa? ?adnych zmian skórnych; po k?pieli (przeprowadzanej w letniej, a nie gor?cej wodzie) skór? nale?y wytrze? nie poprzez pocieranie o ni? r?cznikiem, a poprzez delikatne osuszenie dotykaniem.

•unikanie uprawiania sportów tzw. kontaktowych, tj. nios?cych z sob? wi?ksze ryzyko urazów.

•w?a?ciwe czyszczenie nosa (delikatne wycieranie w mi?kk? chusteczk?, bez pomagania sobie palcem).





Skóra po radioterapii

W celu mo?liwie pe?nej ochrony skóry przed ubocznymi skutkami radioterapii wskazane jest:

§ochranianie skóry napromienianej przed nas?onecznieniem i urazami, tak?e w wiele lat po przebytej radioterapii. Polecane jest wcieranie w ni? oliwki (np. „Johnson`s baby”). W tym terenie skóry dochodzi bowiem do scie?czenia skóry, ?atwiejszego jej p?kania, zbliznowacenia.

§poznanie specyfiki odczynu popromiennego - odczyn po radioterapii mo?e przybiera? jedn? z dwóch postaci:

ümo?e doj?? do z?uszczania skóry „na sucho” - skóra jest wtedy zaczerwieniona, sucha, ?uszcz?ca si?. W leczeniu odczynu stosujemy wówczas: zasypki (Alantan, ma?? witaminow?, Hydrocortison w kremie, Panthenol aerosol).

ümo?e doj?? do z?uszczania „na wilgotno” - wówczas do powy?szych objawów do??cza si? s?cz?cy wysi?k. W leczeniu nie stosujemy zasypek i pudrów, tylko: Linomag p?yn lub krem, Silol, Panthenol, ma?? witaminow?, Argosulfan, Biafine krem, Linomag, Waselin?, Lanolin?, Hydrokortyzon krem czy ok?ady z ja?owej parafiny.

§noszenie mo?liwie najbardziej przewiewnych ubra? z materia?ów naturalnych (bawe?na, jedwab), a nie sztucznych. Powinny one umo?liwia? wietrzenie pól napromienianych.

§profilaktyczne unikanie odparze? w fa?dach skórnych (pachy, pachwiny, fa?dy na skórze brzucha). Fa?dy te nale?y rozdzieli? gazikiem (nie wat?!) nas?czonym jednym z leków wymienionych w pozycji mówi?cej o leczeniu z?uszczania skóry „na wilgotno”.

§mycie skóry napromienianej dopiero po wspomnianym okresie 6-8 tygodni od zako?czenia radioterapii. Nale?y rozpocz?? je od letniej wody z dodatkiem myd?a dla dzieci (lub innego nie zawieraj?cego dodatków kosmetycznych). Dopiero po 2-3 dniach takiego mycia mo?na w??cza? stopniowo coraz cieplejsz? wod? i inne kosmetyki. Nie powinno si? u?ywa? do mycia wody zbyt zimnej ani zbyt ciep?ej - tylko letniej.





Nale?y natomiast unika?:

§mycia skóry w terenie napromienianym przez okres trwania radioterapii i do 4-6 tygodni po jej zako?czeniu, tj. do czasu ust?pienia odczynu popromiennego. Wcze?niejsze mycie pola napromienianego mo?e doprowadzi? do nasilenia odczynu popromiennego, a nawet do martwicy skóry.

§nas?onecznienia i urazów skóry w polu napromienianym, tak?e w wiele miesi?cy czy lat po zako?czeniu leczenia. Przed wyj?ciem na s?o?ce nale?y skór? delikatnie nat?u?ci? (np. ma?ci? witaminow?) oraz os?oni? czapk?, kapeluszem z szerokim rondem czy ubraniem. Tak?e zim? nie powinno si? wychodzi? na dwór bez nat?uszczenia skóry (terenu napromienianego). W terenie napromienianym skóra staje si? cie?sza, ?atwiej p?ka i bliznowacieje.

§golenia skóry okolic napromienianych z powodu mo?liwo?ci urazu i infekcji. Dozwolone jest ewentualne u?ywanie maszynek elektrycznych. Nale?y jednak unika? kosmetyków u?ywanych do i po goleniu (kremy, ?ele, wody toaletowe, itd.).

§u?ywania waty do piel?gnacji skóry napromienianej, zw?aszcza gdy utrzymuje si? jeszcze odczyn popromienny.

§krochmalenia odzie?y.

§u?ywania plastra samoprzylepnego na skórze w terenie napromienianym. Je?eli staje si? konieczne zastosowanie opatrunku - nale?y zastosowa? papierowy, a plaster przyklei? poza polem napromienianym.

§stosowania na skór? napromienian? ma?ci kosmetycznych, kremów, dezodorantów, perfum, wody toaletowej, itp. - przez okres trwania radioterapii i do 8 tygodni po jej zako?czeniu - chyba, ?e zezwoli na to lekarz.

§drapania, pocierania, tarcia, wyciskania, nagrzewania czy och?adzania skóry napromienianej - obszar ten nale?y traktowa? bardzo delikatnie.





Szczepienia

W zasadzie nie ma przeciwwskaza? do przyjmowania szczepie?. Zasada ogólna mówi, ?e szczepionka nie powinna by? przygotowana z ?ywych drobnoustrojów. Pacjentom leczonym chemicznie wolno poda? szczepionki przeciwko: cholerze, tyfusowi, grypie (Vaxigrip), polio (salk) i WZW typu B (np. Engerix (IMG:http://www.amazonki.net/forum/style_emoticons/default/cool.gif) . Zaszczepienie si? mo?e jednak nie da? odpowiedniego efektu. Wszystkie w?tpliwo?ci pomo?e rozstrzygn?? lekarz.





Toksyczno?? leczenia

Niektóre ze stosowanych w leczeniu chemicznym leków mog? mie? ujemny wp?yw na uk?ad nerwowy (do leków tych nale??: Winkrystyna, Winblastyna, Windezyna, Nawelbina, Cis-Platyna, Taxol). Charakterystycznymi objawami toksycznymi s? w takich sytuacjach: bóle oraz dr?twienia palców r?k i stóp (zw?aszcza opuszek lub w zakresie “skarpetek i r?kawiczek”), trudno?ci z wykonywaniem czynno?ci precyzyjnych (zapinanie guzików, nawlekanie nitki na ig??), sk?onno?? do zapar?, „opadanie” stopy (np. zawadzanie ni? przy wchodzeniu na kraw??nik). Objawy te zwykle samoistnie ust?puj? po zako?czeniu chemioterapii i rzadko wymagaj? istotnych interwencji. O innych ubocznych, mo?liwych do wyst?pienia objawach ubocznych (ze strony np. tkanki p?ucnej, nerek, serca, w?troby czy skóry) powinien Pa?stwa szczegó?owo poinformowa? lekarz prowadz?cy leczenie – pe?en opis tych zdarze? przekracza ramy niniejszego Poradnika.





W?osy

stosowaniu chemioterapii mo?e towarzyszy? ?ysienie, któremu praktycznie nie mo?na zapobiec, ale które zwykle jest przej?ciowe i odwracalne (w?osy zwykle nie wypadaj? z cebulkami, dzi?ki czemu mog? odrasta?, tylko ?ami? si? nad powierzchni? skóry). ?ysienie mo?e obejmowa? nie tylko skór? ow?osion? g?owy, ale tak?e inne okolice cia?a (nawet rz?sy, brwi, ow?osienie ?onowe). Do przej?ciowego wy?ysienia mo?e dochodzi? nawet kilkakrotnie w czasie leczenia chemicznego. W czasie trwania chemioterapii nale?y unika? u?ywania suszarek, wa?ków i urz?dze? do uk?adania w?osów, a suszy? je nale?y w niskiej temperaturze. W?osy nale?y czesa? delikatnie, a do ich piel?gnacji wolno u?ywa? tylko ?agodnie dzia?aj?cych ?rodków. W?osów nie wolno farbowa? ani wykonywa? trwa?ej ondulacji. Przed rozpocz?ciem chemioterapii wskazane jest ich skrócenie - uwa?a si?, ?e d?u?sze w?osy, bardziej napinaj?c skór?, u?atwiaj? ?ysienie. W przypadku gdy prawdopodobie?stwo utraty w?osów jest du?e (o tym powinien uprzedzi? lekarz) - lepiej jest wcze?niej kupi? (lub wypo?yczy?) peruk?. W sprzeda?y bywaj? tak?e dost?pne ma?ci i kremy do wsmarowywania we w?osy w czasie chemioterapii i po jej zako?czeniu - przyk?adem takiej od?ywki jest „WAX” – maj? one zapobiega? utracie w?osów, lecz zdarza si?, ?e efekt ich stosowania nie jest satysfakcjonujacy. Niektórzy chorzy mog? spotka? si? z twierdzeniem, ?e pomocne jest och?adzanie skóry g?owy (np. ok?adami z lodu) – obecnie jednak pogl?d ten nie ma ju? zwolenników.

W przybli?eniu mo?na samemu okre?li? stopie? ryzyka utraty w?osów (znaj?c leki przyjmowane w czasie chemioterapii). Do leków cz?sto powoduj?cych ?ysienie nale??: Adriamycyna, Taxol, Bleomycyna, Aktynomycyna-D, Endoxan (podany do?ylnie), Ifosfamid, Windezyna; do leków powoduj?cych ?ysienie okazjonalnie (stopie? ?ysienia zale?y tu od dawki leku): 5-Fluorouracyl, Mitoksantron, Wepezyd, Metotreksat, Winkrystyna, Winblastyna, Karmustyna; natomiast do leków powoduj?cych ?ysienie rzadko: Cis-Platyna, Dakarbazyna, Mitomycyna-C, Lomustina, Arabinozyd Cytozyny, Prokarbazyna, Melfalan, 6-Merkaptopuryna, 6-Tioguanina. Nale?y jednak pami?ta?, ?e istnieje wiele innych przyczyn usposabiaj?cych do utraty w?osów. Nale?? do nich zw?aszcza (1) przyjmowanie niektórych leków: antybiotyków (gentamycyna, tetracykliny, streptomycyna), antykoagulantów (heparyna), leków przeciwdrgawkowych (fenobarbital, fenytoina), hormonów (testosteron, estrogeny) czy innych (levodopa, propranolol, vitamina A w dawce ponad 50.000 jedn./dzie?, chlorpromazyna, hydrochlorotiazyd) oraz (2) niektóre stany chorobowe (przewlek?e stany gor?czkowe, przewlek?y stres, nad- i niedoczynno?? tarczycy, zaburzenia poziomu estrogenów, choroba Addisona, pó?pasiec, kontaktowe zapalenie skóry, obni?ony poziom bia?ka w surowicy krwi).





Wynaczynienie

Termin ten okre?la wydostanie si? leku przeciwnowotworowego podawanego do?ylnie poza ?cian? ?y?y. Zawsze jest to bardzo istotne powik?anie leczenia, dlatego te? podawanie do?ylnej chemioterapii wymaga du?ej uwagi zarówno ze strony personelu, jak i samych chorych, zarówno w czasie samego podawania leku i w domu. Objawy wynaczynienia obejmuj? ca?a gam? zmian skórnych: od zaczerwienienia do g??bokich owrzodze?. Do leków silnie uszkadzaj?cych przy wynaczynieniu zaliczamy: Adriamycyn?, Mitomycyn?, Daktynomycyn?, Winblastyn?, Winkrystyn?, Navelbin?, Mitoksantron, Paklitaksel, 5-Fluorouracyl (w du?ych st??eniach), Dakarbazyna i Cis-platyna (w du?ych st??eniach). Pozosta?e leki zaliczamy do dra?ni?cych. Je?eli zatem leczenie polega na podawaniu wy?ej wymienionych leków, nale?y samemu zwraca? szczególn? uwag? na wygl?d miejsca wk?ucia i stan ?y?. W przypadku zauwa?enia jakiejkolwiek zmiany w tym terenie lub zmiany dozna? podczas podawania leku, nale?y poinformowa? o tym personel. Nie nale?y samemu próbowa? usuwa? wk?ucia z ?y?y.





Wzrok

Wiele osób podaje pogorszenie ostro?ci widzenia w czasie i po leczeniu onkologicznym. Najcz?stszym zg?aszanym objawem jest nadmierne ?zawienie oczu w trakcie chemioterapii. Niektóre leki stosowane w chemioterapii powoduj? utrudnienie odp?ywu ?ez z worka spojówkowego przez kana? ?zowy do nosa. Nadmiar ?ez wyp?ywa wówczas przez k?t zewn?trzny oka, cz?sto tak?e do??cza si? zapalenie spojówek. W takich sytuacjach nale?y cz?sto przemywa? oczy dost?pn? w aptekach ja?ow? wod? lub preparatem Sulfacetamidum. Z leków maj?cych niekorzystny wp?yw na narz?d wzroku nale?y wymieni? zw?aszcza: 5-Fluorouracyl, Metotrexat, Cis-platyna, Karboplatyna, Adriamycyna, Busulfan. Osoby leczone tymi lekami powinny zwraca? baczniejsz? uwag? na stan narz?du wzroku i w razie niepokoju uda? si? do okulisty.





Zaparcia

Mog? one powsta? na bardzo ró?nym tle – dla osób leczonych onkologicznie najwa?niejszymi przyczynami, o których warto pami?ta? (by móc im zapobiega?) s?: otrzymywanie w czasie chemioterapii Winkrystyny, Winblastyny, Windezyny lub Nawelbiny oraz przewlek?e przyjmowanie leków przciwbólowych. Osobn? grup? przyczyn stanowi? nast?pstwa leczenia operacyjnego raka jelita grubego. Konkretn? przyczyn? zawsze rozpozna lekarz i on te? zaleci stosowne leczenie.

By jednak zmniejszy? przykre dolegliwo?ci spowodowane zaparciami warto pami?ta? poni?sze zasady dietetyczne:



•w przypadku zapar? nale?y w??czy? do jad?ospisu potrawy zbo?owe, pra?on? kukurydz?, pieczywo gruboziarniste, orzechy, zbo?a, gotowane warzywa, owoce, jarzyny i generalnie pokarmy bogate we w?óknik. Nale?y tak?e pi? sok ze ?liwek i (zw?aszcza) ciep?e p?yny.

•z leków przeciw zaparciom nale?y poleci?: czopki glicerynowe, Xenna, Bisacodyl, Lubenthyl, Actapulgite, Fortrans, Forlax, czy syrop Lactulosum. O rodzaju leku decyduje jednak wy??cznie lekarz.





Z?by

nale?y sprawdzi? stan jamy ustnej przed rozpocz?ciem leczenia i wyleczy? wszelkie ubytki - wyrwanie chorego z?ba b?dzie mo?liwe dopiero min. 14 dni po zako?czeniu chemioterapii. Tak?e radioterapi? b?dzie mo?na rozpocz?? dopiero w 14 dni po usuni?ciu z?ba. Najlepsze jest leczenie d???ce do zachowania ka?dego z?ba.

Nale?y tak?e u?ywa? mi?kkiej szczoteczki do z?bów - by nie rani? dzi?se? - do mycia tak z?bów jak i dzi?se? po ka?dym posi?ku. Tak?e po ka?dym posi?ku oraz dodatkowo rano i wieczorem nale?y wyj?? i umy? protezy z?bowe, je?eli ich u?ywamy. Do mycia z?bów wskazane jest raczej u?ywanie past fluorowanych, które nie zawieraj? dodatków ?cieraj?cych szkliwo. Po sko?czonym myciu z?bów past? nale?y przep?uka? usta roztworem przyrz?dzonym z pó? ?y?eczki soli i pó? ?y?eczki sody rozpuszczonych w pó? litra wody. W przypadku nietolerowania pasty do z?bów mo?na my? z?by sod? oczyszczon? (?y?eczka sody na szklanki ciep?ej wody). Szczoteczk? do z?bów nale?y oczy?ci? po ka?dym myciu z?bów i trzyma? j? w suchym i czystym miejscu. Szczoteczka taka powinna by? zmieniona co 1 miesi?c. Dla dobrego oczyszczenia przestrzeni mi?dzyz?bowych nale?y u?ywa? specjalnych nici stomatologicznych.





Zm?czenie i znu?enie

Najwa?niejszym, a bardzo cz?sto niedocenianym, objawem ubocznym leczenia i samej choroby, maj?cym niebagatelny wp?yw na tolerancj? leczenia i przez to na jego wynik, jest uczucie zm?czenia i znu?enia. Dotyczy ono 80% leczonych chorych, w?ród których a? 86% uniemo?liwia ono normalne funkcjonowanie. Uczucie zm?czenia pojawia si? oko?o 3-4 dnia po podaniu leków chemicznych, narasta do oko?o 10 dnia, po czym jego nasilenie ulega stopniowemu zmniejszeniu, tak, ?e przed podaniem kolejnego cyklu chemioterapii (tj. po ok. 3 tygodniach) chory ma ponownie prawid?ow? aktywno?? ?yciow?. Zauwa?ono, ?e mo?na zredukowa? uczucie zm?czenia, np. poprzez podawanie skutecznych leków przeciwwymiotnych w czasie chemioterapii.

Nie nale?y za wszelk? cen? zwalcza? uczucia braku si?. Je?eli jest to konieczne, nale?y po prostu odpocz??.

Jest du?o prostych sposobów pozwalaj?cych na zapobie?enie powstaniu zm?czenia, mo?liwych do stosowania przez samych chorych. Dlatego te? chorzy poddawani chemioterapii powinni:

•spo?ywa? posi?ki: bogate w witaminy C, B12 i ?elazo; wysokokaloryczne; wysokobia?kowe.

§je?? ma?o, ale cz?sto.

§pi? do dwóch litrów p?ynów na dob? (co umo?liwia eliminacj? zb?dnych produktów przemiany materii).

§w??czy? do diety warzywa i owoce.



Jednocze?nie powinni unika?:

* picia wi?kszych ilo?ci herbaty.

* przyjmowania leków obni?aj?cych kwasowo?? ?o??dka (gdy? zmniejszaj? one wch?anianie ?elaza).



Istnieje tak?e wiele sposobów aktywizacji pozwalaj?cych skierowa? aktywno?? ?yciow? na nowe dziedziny – zmniejsza to uczucie znu?enia i poprawia pogod? ducha. W realizacji poni?szych wskazówek nikt jednak samego chorego nie wyr?czy! Nale?y do nich np. aktywno?? towarzyska, z której – w miar? mo?liwo?ci – nie powinno si? rezygnowa?. Nale?y np. pami?ta?, by wychodz?c w go?ci na kolacj? wzi?? (na wszelki wypadek) leki przeciwwymiotne, a przed samym wyj?ciem odpocz??. Je?li tylko istnieje taka mo?liwo??, nale?y stara? si? podj?? prac?, w miar? mo?no?ci lekk? i nie wymagaj?c? wysi?ku fizycznego, pracy na wysoko?ciach, w ha?asie, zapyleniu, polach elektrycznych czy magnetycznych, etc., nawet gdyby mia?a to by? praca w niepe?nym wymiarze godzin.



Nale?y tak?e:

§przeprosi? si? ze swoimi najbli?szymi (je?eli jest taka potrzeba) i ?y? z nimi jak najbardziej zgodnie.

§zainteresowa? si? sprawami wiary i swoim stosunkiem do niej (spowied? ?w.!).

§zaj?? si? swoim hobby, stara? si? ogl?da? zw?aszcza odpr??aj?ce filmy komediowe lub przyrodnicze.

§„udomowi?” w?asne zwierz? (psa, kota, ptaszka, chomika) i opiekowa? si? nim.

§stara? si? nie traci? dobrego humoru.

§unika? wykonywania prac, które mo?e wykona? kto? inny z domowników (zw?aszcza prac ci??szych, nu??cych, nieprzyjemnych. Ka?da praca powinna by? zaplanowana i racjonalnie roz?o?ona w czasie. Z jednej strony trzeba zwróci? uwag?, by nie odbywa?o si? to kosztem rodziny, z drugiej - nale?y pozwoli? innym pomóc sobie).

§przed pój?ciem spa? wykona? kilka lekkich ?wicze? gimnastycznych.

§po takim wysi?ku wzi?? ciep?y natrysk (k?piel).

§a nast?pnie wypi? szklank? ciep?ego mleka.

§stara? si? utrzyma? regularny rytm snu i wypoczynku (w miar? mo?no?ci nale?y le?e? cz?sto, ale krótko w ci?gu dnia, gdy? d?u?sze le?enie w ?ó?ku zamiast pomóc - wyczerpuje chorego i pog??bia depresj?).

§stosowa? masa?e r?czne rozlu?niaj?ce mi??nie.

§w ci?gu dnia pi? herbatki zio?owe.

§dopuszczalne jest w uzasadnionych sytuacjach wypicie s?abego drinka alkoholowego, o ile nie koliduje to z przyjmowanymi lekami.







?y?y

Przy stosowaniu chemioterapii zachodzi konieczno?? wykonania du?ej liczby wk?u? i zabiegów wykonywanych u Pa?stwa podczas ka?dego podania leku. Wynika to z faktu, ?e zarówno przed podaniem pierwszego leku, jak te? pomi?dzy podaniami kolejnych leków i ostatecznie - po podaniu ostatniego z cytostatyków (sk?adników chemioterapii) - nale?y „przep?uka?” ?y?y lekiem oboj?tnym w celu ochrony naczy?. St?d te? wygodniej jest (o czym raz ju? by?a mowa, a co jest naprawd? wa?ne ) u?ywa? tzw. wenflonów zamiast igie? metalowych. Po ka?dym podaniu leku i usuni?ciu wk?ucia z ?y?y nale?y przez 5 minut trzyma? non-stop przyci?ni?ty w miejscu wk?ucia wacik (zwil?ony spirytusem), dla zapobie?enia powstania krwiaka i wynaczynienia krwi - jest to cz?sto nie przestrzegane przez chorych zalecenie, mog?ce da? przykre nast?pstwa bólowe oraz trudno?ci z ponownym wykonaniem wk?ucia przy kolejnej chemioterapii.

Leki cytostatyczne podawane drog? do?yln? mog? ulec wynaczynieniu (czyli przedosta? si? poza ?y??) w przypadku, gdy ?y?y s? zbyt s?abe, zmienione chorobowo, ?atwo p?kaj? czy te? – gdy pacjent wykona zbyt gwa?towny ruch r?k? doprowadzaj?c do przebicia ig?? ?ciany naczynia. Dlatego nale?y bardzo starannie obserwowa? miejsce wk?ucia (czy nie tworzy si? „b?bel” w miejscu iniekcji lub czy okolica ta nadmiernie nie uciepla si?, ewentualnie czy si? nie zaczerwienia) oraz nale?y trzyma? r?k? w miar? mo?no?ci w jednej pozycji bez wykonywania ni? gwa?towniejszych ruchów. Szczególnie wskazówek tych nale?y przestrzega? podczas podawania takich leków jak: Cosmegen, Adriamycin, Mustargen, Dacarbazin, Vinblastin (Velbe), Vincristin (Oncovin) i Mitomycin-C. O takim ryzyku powinien poinformowa? lekarz.

W celu ochrony naczy? - na miejsce wk?ucia (i najbli?sz? okolic?) mo?na stosowa? ok?ady: ?y?k? sto?ow? octu lub sody oczyszczonej na szklank? przegotowanej i ch?odnej wody nale?y nasyci? wat?, przy?o?y? j? w miejscu wk?ucia i obanda?owa? na kilka godzin.





Przedstawione tu uwagi i porady nie s? oczywi?cie „z?otym lekiem”, który pomo?e ka?demu choremu na nowotwór pacjentowi i w ka?dej sytuacji. W zdecydowanej wi?kszo?ci zdarze?, jak wynika z do?wiadcze? autora, sprawdzaj? si?, przynosz?c chorym istotn? ulg? w chorobie. Je?eli zawarte w Poradniku materia?y pomog? komu? l?ej przej?? przez leczenie i chorob? – spe?ni on swoje zadanie

dr n. med. Robert Wiraszka, specjalista onkolog.
Go to the top of the page
 
+Quote Post
baniula
15.04.2008, 9:58
#4


Guru na forum
******

Zarejestrowana
607
6-11 07
Leszno
35
Numer GG: 8589603



Super sprawa ten poradnik b.angel - pozwoli?am sobie skopiowa? dla znajomego, któremu przysz?o stoczy? walk? ze skorupiakiem. ?wietnie ,?e to wszystko zebra?a? razem. To bardzo cenne wiadomo?ci i mimo wiedzy jak? ju? posiadamy z racji doswiadczenia - super
zebrane w ca?o??. Pozdrawiam (IMG:http://www.amazonki.net/forum/style_emoticons/default/wink.gif)
Go to the top of the page
 
+Quote Post
mgie?ka
15.04.2008, 13:03
#5


Guru na forum


Wspiera forum
1,568
27-12 07
233



Jestem pod wra?eniem. I tylko szuka?am znanego podpisu pod spodem (IMG:http://www.amazonki.net/forum/style_emoticons/default/smile.gif) Dzi?kuj? Anio?ku, te? skopiuj? i dam komu trzeba <buziak>


--------------------
jest ból, który boli bardziej ni? ból i smutek wi?kszy ni? smutek...
.............................................................
"Dusza ?ywi si? tym, z czego si? cieszy"
?w. Augustyn
................................................................................
Nie p?acz... kamienie nie p?acz?...
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Ela63
15.04.2008, 14:33
#6


Guru na forum


Wspiera forum
1,438
7-11 07
zachodniopomorskie
75



Beatko, bardzo cenne informacje....przeczyta?am z zainteresowaniem ....dzi?kuj?.
Go to the top of the page
 
+Quote Post
b.angel
15.04.2008, 15:33
#7


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



CYTAT(baniula @ 15.04.2008, 10:58) *
?wietnie ,?e to wszystko zebra?a? razem. To bardzo cenne wiadomo?ci i mimo wiedzy jak? ju? posiadamy z racji doswiadczenia - super
zebrane w ca?o??. Pozdrawiam (IMG:http://www.amazonki.net/forum/style_emoticons/default/wink.gif)


to nie moja zas?uga
twórc? poradnika w takiej formie jest w ca?o?ci mój i kilku jeszcze naszych kole?anek osobisty onkolog (IMG:http://www.amazonki.net/forum/style_emoticons/default/wink.gif)
i dzi?ki jego uprzejmosci pozwole?stwu mog?am ten poradnik tu zamie?ci?
dostepny te? b?dzie nied?ugo na stronie ...


--------------------




.... przewróci?o si?, niech le?y ....
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Dortek
21.11.2008, 22:16
#8


Guru na forum


Wspiera forum
1,148
19-11 08
PL/UK
1,269
Numer GG: 13183421



Przeczyta?am jednym tchem, ale mam w?tpliwo?ci co do diety. Raz czytam, ?e nie wolno cytusów, a tym cytyny, innym razem, ?e na wymioty wskazana herbata z cytryn?... I b?d? tu m?dry.To samo z alkoholem. Rozumiem, ?e jest niewskazany, a tu wr?cz, ze zbroniony, a poni?ej- ma?e ilo?ci dopuszczalne...
Czy dobrze zrozumia?am, ?e podczas radio nie wolno si? k?pa? i to nawet po zako?czonej kuracji? Dieta te? ma by? bezglutenowa? Moja córka by?a przez 6 lat na tej diecie. To wielkie wyrzeczenie ( o kosztach nie wspom?)
Pozdr.


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
b.angel
21.11.2008, 22:36
#9


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



cytrusy generalnie sa niewskazane, bo wchodz? w reakcje z chemioterapeutykami ( w szczególnosci grapefruit z endoxanem)
natomiast jak muli i s? wymioty to generalnie organizm lepiej reaguje na kwasne, dlatego pewnie ta herbata z cytryna ( ja sama normalnie pijam tylko zielon? a w czasie chemii pi?am czarna z cytryn? bo zielona mi sie wydawa?a md?a)
to tak jak z col? - niezdrowa jest ale na nudno?ci i wymioty skuteczna (IMG:style_emoticons/default/wink.gif)
dieta bezglutenowa tylko w dniu wlewu i ewentualnie kilka dni po ( to samo tez pisz? w ksi?zce "i ty mozesz wygra? z rakiem")

co do alkoholu to ja my?l?, ?e chodzi o niewielkie ilo?ci wina czerwonego ....... które jest równie? zalecane w dietach antynowotworowych ..........
co do radio//to z tego co pami?tam to dziewczyny te , które mia?y radio pisa?y, ze mog?y si? k?pa? dopiero jaki? czas po ...... ale lekarze raczej pozwalaj? na szybki prysznic ( tu s? w?a?ciwie 2 szko?y (IMG:style_emoticons/default/wink.gif) )


--------------------




.... przewróci?o si?, niech le?y ....
Go to the top of the page
 
+Quote Post
beta
22.11.2008, 0:00
#10


pocz?tkuj?cy na forum
**

Zarejestrowana
6
8-10 08
lubelskie
1,106
Numer GG: 11950097



(IMG:style_emoticons/default/rolleyes.gif) Dzi?ki serdeczne!!! równie? przeczyta?am do ostatniej literki ,tego szuka?am .... Jeste? wielka!!!!!!!!!!!!!!! Pozdrawiam
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Dortek
22.11.2008, 19:16
#11


Guru na forum


Wspiera forum
1,148
19-11 08
PL/UK
1,269
Numer GG: 13183421



Dzi?ki wielkie! Prawd? mówi?c mia?am jeszcze wi?cej w?tpliwo?ci, zw?aszcza, jak szuka??m po necie. I wysz?o, ?e nic w?a?ciwie je?? nie mo?na. Np. tosty- raz pisz?, ?e wskazane, raz, ?e nie. Pyta?am u mnie na oddziale CHEMO i powiedzieli, ze raczej wszystko mo?na, z wyj?tkiem pierwszych dwóch-3 dni. ALe ja i tak jem raczej wszystko, co mi zasmakuje, bo musz? zabi? czym? ten obrzydliwy smak w ustach. I na to najbardziej pomaga mi wszystko kwa?ne.
Inna sprawa- owoce. Jedni pisz?, ?e mam robi? soczki (robi?) inni, ?e powinnam unika? surowizn, bo obci??am w?trob?. Po trzeciej chemii mia?am brzydkie wyniki prób w?tobowych, ale ograniczy?am sma?one potrawy i si? poprawi?o. Nadal ATL by?o zawy?one, ale nie a? tak!
Mo?e ka?dy organizm ma inaczej...
A moze rzeczywi?cie pierwsze 3 dni s? najdra?liwsze.
O diet? bezglutenow? pisa?am w kontekscie RADIOTERAPII.
Pozdr.


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
b.angel
22.11.2008, 21:51
#12


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



CYTAT(Dortek @ 22.11.2008, 19:16) *
O diet? bezglutenow? pisa?am w kontekscie RADIOTERAPII.


to wtedy jak radio jest w okolice brzucha .........


--------------------




.... przewróci?o si?, niech le?y ....
Go to the top of the page
 
+Quote Post
betik
1.01.2009, 7:23
#13


du?a praktyka na forum
****

Zarejestrowana
183
3-12 08
1,301
Numer GG: brak



Dziewczyny pomocy ! nie dosc ze mam problemy ze spaniem bo usypiam nad ranem to jeszcze mam problem z poceniem sie. Czy jest jakis sposob na to cholerstwo ???? nie da sie spac !!! poce sie coraz wiecej - po prostu plywam
W nocy co jakies 15 20 minut jestem cala mokra od stop do glowy. Przebieram sie po kilka razy bo wszystko jest mokre, lacznie z przescieradlem. Co robic, czy tez tak macie?
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Ajaka
1.01.2009, 13:06
#14


Guru na forum


Wspiera forum
2,126
6-11 07
mazowieckie
41
Numer GG: 4306037



Owszem, owszem....,niewiele mo?na zrobi?.........moja onk zmieni?a mi Tamoxifen na innej produkcji/ najpierw na Ebewe, a teraz na Nolvadex/....troch? pomog?o.......spróbuj te? pokombinowa? z godzin? kiedy bierzesz to paskudztwo.....ja bior? rano,wtedy najgorsze poty mam tak do obiadu....potem jest znacznie lepiej, ?pi? bez problemu.......ale ja nie pracuj? wi?c zanim rano si? wygrzebi?, zjem ?niadanko, wypij? kawk? i zrobi? prasówk? to akurat atrakcje tamoxifenowe si? uspokajaj?.......


--------------------
"Jeszcze nigdy tak nie by?o, ?eby jako? nie by?o" ..... Szwejk
Go to the top of the page
 
+Quote Post
betik
1.01.2009, 19:39
#15


du?a praktyka na forum
****

Zarejestrowana
183
3-12 08
1,301
Numer GG: brak



Ajaka kochaniutka ja nie mam Tamoxifenu, jestem na Taxolu do zyly i nic wiecej. Hmm... w takim razie nie wiem jaka jest przyczyna mojego nocnego plywania. Moze ktos ma podobnie?
Ajaka pozdrawiam noworocznie
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Ajaka
1.01.2009, 20:46
#16


Guru na forum


Wspiera forum
2,126
6-11 07
mazowieckie
41
Numer GG: 4306037



Betik sorry...niedoczyta?am (IMG:style_emoticons/default/rolleyes.gif) .....ale je?li to taxol tak ci daje popali? to znaczy ?e jak go sko?czysz to wszystko minie (IMG:style_emoticons/default/biggrin.gif) ......


--------------------
"Jeszcze nigdy tak nie by?o, ?eby jako? nie by?o" ..... Szwejk
Go to the top of the page
 
+Quote Post
b.angel
28.02.2010, 21:54
#17


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



(IMG:style_emoticons/default/smile.gif)

... w marcu "Poradnik Pacjenta" ma si? ukaza? drukiem z recenzj? dra Pie?kowskiego i dr Litwiniuk (IMG:style_emoticons/default/smile.gif)


--------------------




.... przewróci?o si?, niech le?y ....
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Ella
28.02.2010, 21:56
#18


Guru na forum


Wspiera forum
1,842
7-11 07
Lubuskie
85
Numer GG: 4100022



No to pi?knie (IMG:style_emoticons/default/smile.gif)
A kto b?dzie wymieniony jako redaktor?


--------------------
Jeste?my sprawcami czynów, które spe?niamy, a nie narz?dziami ró?nych si?.
(Leszek Ko?akowski)
Go to the top of the page
 
+Quote Post
b.angel
28.02.2010, 22:08
#19


Guru na forum


Zespó? Amazonki NET
4,849
26-06 07
gród nad mleczn?
9
Numer GG: 5536919



Elu

abo_ja_wiem co robi taki redaktor//nic doktor nie wspomina? kto redaktorem jego poradnika ma by? (IMG:style_emoticons/default/unsure.gif)


--------------------




.... przewróci?o si?, niech le?y ....
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Ella
28.02.2010, 22:26
#20


Guru na forum


Wspiera forum
1,842
7-11 07
Lubuskie
85
Numer GG: 4100022



Ach, bo ja my?la?am, ?e wy?cie te? do?o?y?y swoje trzy grosze.
Ale mo?e z czym innym pomyli?am?


--------------------
Jeste?my sprawcami czynów, które spe?niamy, a nie narz?dziami ró?nych si?.
(Leszek Ko?akowski)
Go to the top of the page
 
+Quote Post
« · Leczenie · »
 

Reply to this topicStart new topic

 

: · ·

· · ·

: 23.02.2020 - 12:54