Jak wycelowa? w raka

Tradycyjne, cz?sto ma?o skuteczne metody leczenia nowotworów ust?puj? miejsca nowoczesnym tzw. terapiom celowanym. Wyleczy? wiele postaci raka w ten sposób wci?? trudno, ale post?p w tej dziedzinie jest niepodwa?alny


O celowanym leczeniu raka lekarze marz? od dawna. Oprócz chirurgii i na?wietla? leki od lat s? jedn? z trzech najwa?niejszych broni przeciw chorobie nowotworowej. Tyle ?e owa bro? by?a i jest wci?? bardzo niedoskona?a. - Onkologia znajduje si? w zupe?nie innej sytuacji ni? np. ta cz??? medycyny po?wi?cona walce z chorobami zaka?nymi - mówi "Gazecie" prof. Wiktor J?drzejczak z AM w Warszawie. - W tym drugim przypadku mamy dzi? ?wietne leki na najcz?stsze schorzenia typu zapalenie oskrzeli, a brakuje nam specyfików na te rzadkie. W onkologii jest dok?adnie na odwrót - mamy skuteczne leki na rzadkie nowotwory, pozostajemy za? w du?ej mierze bezsilni wobec tych najcz?stszych - raka p?uca czy jelita grubego - dodaje profesor. Ten stan rzeczy na szcz??cie - cho? powoli i opornie - ulega zmianie.

Oprócz tradycyjnej chemioterapii coraz wyra?niej dochodzi do g?osu nowoczesna terapia celowana, wymierzona wy??cznie w komórki chore, a nieszkodz?ca zdrowym. Nie sztuka bowiem zabi? raka - mo?na np. w tym celu poda? silne leki blokuj?ce podzia?y komórek - tyle ?e przy okazji zabije si? te? pacjenta. Nowoczesne, oparte na zdobyczach biologii molekularnej leczenie bazuje na subtelnych ró?nicach pomi?dzy komórkami rakowymi a zdrowymi. Próbuje si? wi?c niszczy? chore komórki za pomoc? specyficznych przeciwcia?, leków blokuj?cych zmienione chorobowo wa?ne enzymy komórkowe, wreszcie próbuje si? g?odzi? raka, blokuj?c tworzenie nowych naczy? krwiono?nych zaopatruj?cych guzy w po?ywienie i tlen.

O kilku jaskó?kach dotycz?cych nowych sposobów leczenia raka dyskutuj? lekarze zgromadzeni na wielkim dorocznym kongresie Ameryka?skiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej w Orlando na Florydzie.

Ale tempo

Jednym z pierwszych leków celowanych by? wprowadzony w 2001 r. Glivec rozprawiaj?cy si? ca?kiem skutecznie z mi?sakami przewodu pokarmowego i pewnym typem bia?aczki. Niestety, bardzo szybko okaza?o si?, ?e cz??? pacjentów chorych na bia?aczk? pocz?tkowo ?wietnie reaguje na lek, lecz po kilku miesi?cach specyfik traci sw? moc. - Mamy ju? na to sposób - powiedzia? w Orlando dr Charles Sawyers z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles nagrodzony przez organizatorów zjazdu doroczn? nagrod? za najbardziej obiecuj?ce badania w ameryka?skiej onkologii. Nowy, jeszcze niezarejestrowany lek podawany w kombinacji z Glivekiem niemal ca?kowicie rozwi?zuje problem oporno?ci na ten starszy specyfik. - Prosz? zauwa?y?, ?e znalezienie i wypróbowanie go zaj??o nam niespe?na trzy lata - podkre?la? w Orlando dr Sawyers. - Dzi?ki nowoczesnej biologii mo?emy natychmiast zorientowa? si?, dlaczego konkretny pacjent nie reaguje na Glivec, i wymy?li?, co z tym zrobi?. Takie tempo jeszcze niedawno by?o nie do pomy?lenia - mówi? Sawyers.

Gra o dwa miesi?ce ?ycia

Mniej spektakularne, lecz istotne s? rezultaty najnowszych bada? nad rakami nerki, p?uc, jelita grubego i piersi. Dr Brian Rini z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco mówi? np. o obiecuj?cym specyfiku oznaczonym symbolem AG-013736, stosowanym w leczeniu zaawansowanego raka nerki. Wst?pne badania wykaza?y, i? po jego podaniu u 21 spo?ród 52 pacjentów guz w nerce uleg? wyra?nemu zmniejszeniu, a stan dalszych 24 chorych cz??ciowo si? poprawi? (pozosta?ych siedmiu nie zareagowa?o w ogóle na lek).

Niedrobnokomórkowy rak p?uc wykryty w zaawansowanym stadium jest jednym z najtrudniejszych wyzwa? wspó?czesnej onkologii. W tej chorobie walka wci?? idzie o miesi?ce, a nie o lata prze?ycia. Taki w?a?nie - na ma?? skal? sukces - zapewnia nowoczesny preparat o nazwie Bevacizumab, przeciwcia?o blokuj?ce tworzenie naczy? krwiono?nych prowadz?ce do cz??ciowego zag?odzenia guza. Jak wykazuj? najnowsze badania, chorzy przyjmuj?cy Bevacizumab ?yj? przeci?tnie o 2,3 miesi?ca d?u?ej ni? ci poddani standardowej terapii (czas prze?ycia uda?o si? wyd?u?y? z 10,2 do 12,5 miesi?ca).

Byleby nie wróci?a choroba

W Orlando by?o tak?e g?o?no o innym wa?nym celowanym leku - Herceptynie - wprowadzonym w 1998 r. na ameryka?ski rynek pierwszym specyficznym przeciwciele stosowanym w leczeniu raka piersi. Herceptyna blokuje pewne bia?ko obecne na powierzchni komórek. Bia?ko to zwane HER2 wyst?puje zarówno w komórkach zdrowych, jak i rakowych, z tym ?e w tych drugich pojawia si? go znacznie, znacznie wi?cej. Dzieje si? tak w przypadku 20-30 proc. chorych na raka piersi. Zablokowanie HER2 przez Herceptyn? sprawia, ?e komórki nowotworowe zaczynaj? umiera?.

Rak piersi - o ile wykryje si? go odpowiednio wcze?nie - jest chorob?, któr? leczy si? dzi? ze sporym sukcesem. Ok. 60 proc. pacjentek przechodzi operacj?, potem cz??? z nich dostaje jeszcze leki lub poddaje si? na?wietlaniom i dalej, na szcz??cie, nic z?ego si? ju? nie dzieje. Niestety, u ok. 40 proc. kobiet rak po pewnym czasie nawraca i choroba rozwija si?. Wtedy walka toczy si? nie uzdrowienie pacjentek, lecz o ich d?u?sze prze?ycie.

Kilka lat temu okaza?o si?, ?e Herceptyna potrafi przed?u?a? ?ycie kobiet z zaawansowanym rakiem piersi. Dzi? okazuje si?, ?e ten sam specyfik jest tak?e w stanie do?? skutecznie zabezpieczy? przed nawrotem choroby. W Orlando og?oszono wyniki trzech du?ych bada? na ten temat. Jedno z nich wykonano w Europie, w tym tak?e w Polsce, i obj??o ono 5090 pacjentek. Wszystkie by?y po operacji, u ka?dej z nich stwierdzono nadmiern? liczb? cz?steczek bia?ka HER2 w komórkach usuni?tego guza. Wszystkie tak?e dostawa?y wcze?niej standardowe leki, cz??? przed operacj?, reszta po niej. Wspomniane 5090 kobiet podzielono na dwie grupy - jedne wy??cznie obserwowano, drugim podawano zapobiegawczo Herceptyn?. Po roku okaza?o si?, ?e lek zmniejszy? ryzyko nawrotu choroby niemal o po?ow?.

Czy to znaczy, ?e ka?da kobieta, u której stwierdzono nadprodukcj? bia?ka HER2, powinna na wszelki wypadek przyjmowa? Herceptyn?? - Nie. Nale?y najpierw rozwa?y? wszystkie "za" i "przeciw" - powiedzia? "Gazecie" dr David Cameron z Western General Hospital w Edynburgu (Wlk. Brytania). - Herceptyna jest na ogó? nie?le tolerowanym lekiem, cho? u niektórych pacjentek wywo?uje k?opoty z sercem - dodaje Cameron (z tego te? wzgl?du ze wspomnianego badania wykluczono w ogóle kobiety wcze?niej choruj?ce na serce).

Europejskie badanie nad Herceptyn? jeszcze si? nie zako?czy?o. Wkrótce b?dzie wiadomo, jak wygl?daj? wyniki po dwóch latach jego trwania.

Spokojnie, to tylko rak

Herceptyna, Glivec, AG-013736, Bevacizumab to tylko niektóre przyk?ady nowoczesnych leków w dzisiejszej onkologii. Zjazd w Orlando pokazuje, ?e ta dziedzina medycyny coraz bardziej korzysta z terapii celowanych i ?e to do nich nale?y przysz?o??. Niektórzy twierdz?, ?e zwi?zany z nimi post?p - cho? niew?tpliwy - jest wci?? bardzo wolny, bo przecie? de facto nie chodzi nam o dodatkowe dwa miesi?ce ?ycia, tylko o prawdziwy powrót do zdrowia. Inni lekarze podkre?laj?, ?e te dwa miesi?ce to te? istotny wynik, szczególnie dla samych chorych, no i ?e od czego? trzeba zacz??.

Ludziom choruj?cym kilkadziesi?t lat temu na gru?lic? i opiekuj?cym si? nimi lekarzom

trudno by?oby zrozumie? dzisiejsz? rado?? i ulg? pacjentów, którzy zapadaj?c na p?uca otrzymuj? diagnoz?: "gru?lica". Pozostaje mie? nadziej?, ?e za jaki? czas my - a je?li nie my to przynajmniej nasze dzieci - b?d? mówi?: " nie ma si? co martwi?. To tylko rak ".
putBan(62);